November 17 અસ્સલામુ અલૈકુમ વ રહમતુલ્લાહિ વ બરકાતુહુ સૂરા અન-નિસા — ભાગ 28 દરેક સંબંધમાં નિકાહની છૂટ નથી નિકાહ માત્ર બે લોકોની પસંદગીનો મામલો નથી. દીન તેમાં કેટલીક સ્પષ્ટ હદો નક્કી કરે છે, જેથી પરિવારના સંબંધોની પવિત્રતા અને ઇજ્જત જળવાઈ રહે. કુરઆન હવે એવા સંબંધો જણાવે છે જેમાં નિકાહ હરામ છે. કુરઆન — સૂરા અન-નિસા, આયત 23 (ભાગ) حُرِّمَتْ عَلَيْكُمْ أُمَّهَاتُكُمْ وَبَنَاتُكُمْ وَأَخَوَاتُكُمْ وَعَمَّاتُكُمْ وَخَالَاتُكُمْ وَبَنَاتُ الْأَخِ وَبَنَاتُ الْأُخْتِ ગુજરાતી અર્થ: “તમારા માટે તમારી માતાઓ, દીકરીઓ, બહેનો, ફોઈઓ, માસીઓ, ભાઈની દીકરીઓ અને બહેનની દીકરીઓ સાથે નિકાહ હરામ કરવામાં આવ્યો છે.” સમજણ: આ આયત લોહીના સંબંધોથી બનતા મહેરમ સંબંધોની હદ સ્પષ્ટ કરે છે. માતા, દીકરી, બહેન, ફોઈ, માસી અને ભાઈ-બહેનની દીકરીઓ સાથે નિકાહની મનાઈ છે. આ કોઈ માણસે પોતાની સગવડ માટે બનાવેલો નિયમ નથી; આ અલ્લાહનો હુકમ છે. આયતના આગળના ભાગમાં દૂધના સંબંધો અને લગ્ન દ્વારા બનતા કેટલાક સંબંધો પણ સમજાવવામાં આવ્યા છે. દીન આપણને માત્ર શું કરવું તે નથી શીખવતો, પરંતુ ક્યાં અટકવું તે પણ શીખવે છે. |
|
November 16 અસ્સલામુ અલૈકુમ વ રહમતુલ્લાહિ વ બરકાતુહુ સૂરા અન-નિસા — ભાગ 27 નિકાહ માત્ર રસમ નથી, એક મજબૂત અહદ છે નિકાહ વખતે બે લોકો એકબીજા સાથે જિંદગી વિતાવવાનો અહદ કરે છે. મહેર નક્કી થાય છે, જવાબદારીઓ સ્વીકારવામાં આવે છે અને એક નવો સંબંધ શરૂ થાય છે. પરંતુ જ્યારે સંબંધ તૂટે છે, ત્યારે શું આ બધું ભૂલીને એકબીજાના હક સાથે મનમાની કરી શકાય? કુરઆન — સૂરા અન-નિસા, આયત 21 وَكَيْفَ تَأْخُذُونَهُ وَقَدْ أَفْضَىٰ بَعْضُكُمْ إِلَىٰ بَعْضٍ وَأَخَذْنَ مِنكُم مِّيثَاقًا غَلِيظًا ગુજરાતી અર્થ: “તમે તે મહેર પાછો કેવી રીતે લઈ શકો, જ્યારે તમે એકબીજાની નજીક આવી ચૂક્યા છો અને તેમણે તમારી પાસેથી મજબૂત અહદ લીધો છે?” સમજણ: અલ્લાહ નિકાહને માત્ર સામાજિક કરાર તરીકે નહીં, પરંતુ ગંભીર જવાબદારી અને મજબૂત અહદ તરીકે યાદ કરાવે છે. જે સ્ત્રી સાથે તમે જિંદગીનો સંબંધ બાંધ્યો, તેની સાથેના સંબંધને તોડતી વખતે પણ ઇન્સાફ અને ઇજ્જત જાળવવી જરૂરી છે. સંબંધ ચાલે ત્યારે પ્રેમની વાત કરવી સરળ છે; પરંતુ સંબંધ તૂટે ત્યારે પણ સામેના વ્યક્તિનો હક જાળવવો એ સાચા અખ્લાકની ઓળખ છે. નિકાહમાં વફાદારી હોય અને જુદાઈમાં પણ ઇન્સાફ હોય — આ જ કુરઆનની શીખ છે. |
|
November 14 અસ્સલામુ અલૈકુમ વ રહમતુલ્લાહિ વ બરકાતુહુ સૂરા અન-નિસા — ભાગ 26 મહેર આપ્યો છે તો પાછો લેવાનો અધિકાર છે? કોઈ પતિ પોતાની પત્નીને છૂટાછેડા આપીને બીજી સાથે નિકાહ કરવા માગે છે. તેણે પહેલી પત્નીને ઘણો મહેર આપ્યો હતો. હવે શું તે કહી શકે કે “મને મહેર પાછો આપ, પછી જ છૂટાછેડા આપીશ”? કુરઆનનો જવાબ સ્પષ્ટ છે. કુરઆન — સૂરા અન-નિસા, આયત 20 وَإِنْ أَرَدتُّمُ اسْتِبْدَالَ زَوْجٍ مَّكَانَ زَوْجٍ وَءَاتَيْتُمْ إِحْدَىٰهُنَّ قِنطَارًا فَلَا تَأْخُذُوا مِنْهُ شَيْئًا ۚ أَتَأْخُذُونَهُ بُهْتَانًا وَإِثْمًا مُّبِينًا ગુજરાતી અર્થ: “જો તમે એક પત્નીના બદલે બીજી પત્ની લાવવા માગતા હો અને પહેલી પત્નીને ઘણો માલ આપ્યો હોય, તો તેમાંથી કંઈ પણ પાછું ન લો. શું તમે તેને જૂઠા આરોપ અને ખુલ્લા ગુનાથી પાછું લેશો?” સમજણ: અલ્લાહ અહીં મહેરના હકની હિફાઝત કરે છે. પતિને બીજી સાથે નિકાહ કરવાની ઇચ્છા થાય એટલે પહેલી પત્નીનો મહેર પાછો લેવાનો અધિકાર મળી જતો નથી. મહેર કોઈ ઉધાર નથી કે છૂટાછેડા વખતે પાછો માગી શકાય. તે પત્નીનો હક છે. એક વાત ખાસ યાદ રાખો: છૂટાછેડાની સ્થિતિમાં પણ સ્ત્રીને દબાણ, જૂઠા આરોપ કે ધમકીથી તેના હકથી વંચિત રાખવી જુલ્મ છે. દીનમાં પોતાની ઇચ્છા કરતાં ઇન્સાફ મોટો છે. |
|
November 13 અસ્સલામુ અલૈકુમ વ રહમતુલ્લાહિ વ બરકાતુહુ સૂરા અન-નિસા — ભાગ 24 મહેર પાછો લેવા માટે સ્ત્રીને તકલીફ આપવી? નિકાહ વખતે મહેર આપ્યો, પરંતુ થોડા સમય પછી પતિને એ જ મહેર પાછો મેળવવાની ઇચ્છા થઈ. હવે તે પત્ની પર દબાણ કરે, તેને હેરાન કરે કે તેની જિંદગી મુશ્કેલ બનાવી દે, જેથી તે પોતે મહેર છોડવા મજબૂર થાય. શું આ ઇન્સાફ છે? કુરઆન — સૂરા અન-નિસા, આયત 19 وَلَا تَعْضُلُوهُنَّ لِتَذْهَبُوا بِبَعْضِ مَا آتَيْتُمُوهُنَّ ગુજરાતી અર્થ: “તમે તેમને તકલીફમાં ન મૂકો, જેથી તમે તેમને આપેલી વસ્તુમાંથી કંઈક પાછું લઈ શકો.” સમજણ: આ આયત સ્ત્રીના હક અને તેની ઇજ્જતની હિફાઝત કરે છે. મહેર આપ્યા પછી તેને પાછો મેળવવા માટે પત્ની પર દબાણ કરવું, તેને માનસિક તકલીફ આપવી કે તેની મજબૂરીનો ફાયદો ઉઠાવવો — આ કુરઆનની શીખની વિરુદ્ધ છે. નિકાહ કોઈ સોદો નથી કે જ્યારે મન થાય ત્યારે સ્ત્રી પાસેથી આપેલી વસ્તુ પાછી લઈ લો. સૂરા અન-નિસા આપણને યાદ કરાવે છે કે શક્તિ હોય એટલે કોઈના હક પર કબજો કરવાનો અધિકાર મળી જતો નથી. |
|
November 12 અસ્સલામુ અલૈકુમ વ રહમતુલ્લાહિ વ બરકાતુહુ સૂરા અન-નિસા — ભાગ 23 છેલ્લી ઘડીની તૌબા કામ આવશે? કોઈ માણસ આખી જિંદગી ગુનામાં પસાર કરે અને જ્યારે મરણ સામે દેખાય ત્યારે કહે, “હવે હું તૌબા કરું છું.” સવાલ એ છે કે જ્યારે આખી જિંદગી સુધરવાની તક હતી, ત્યારે તૌબા કેમ ન કરી? કુરઆન — સૂરા અન-નિસા, આયત 18 وَلَيْسَتِ التَّوْبَةُ لِلَّذِينَ يَعْمَلُونَ السَّيِّئَاتِ حَتَّىٰ إِذَا حَضَرَ أَحَدَهُمُ الْمَوْتُ قَالَ إِنِّي تُبْتُ الْآنَ ગુજરાતી અર્થ: “અને એવા લોકો માટે તૌબા નથી, જેઓ સતત ખરાબ કામ કરતા રહે છે, અહીં સુધી કે જ્યારે તેમનામાંથી કોઈની પાસે મરણ આવી પહોંચે ત્યારે કહે છે: હવે મેં તૌબા કરી.” સમજણ: આ આયતનો મેસેજ સ્પષ્ટ છે: તૌબાને છેલ્લી ઘડી માટે બચાવી રાખવી એ સમજદારી નથી. જ્યાં સુધી જિંદગી છે, ત્યાં સુધી પોતાની ભૂલ સુધારવાની તક છે. પરંતુ મરણ સામે આવી જાય પછી માત્ર શબ્દોથી તૌબા કરવાનો દાવો પૂરતો નથી. દીન આપણને ડરાવીને નિરાશ નથી કરતો; સમય રહેતાં પાછા ફરવાનો રસ્તો બતાવે છે. કોઈનો હક દબાવ્યો હોય તો પાછો આપો. કોઈને દુઃખ પહોંચાડ્યું હોય તો માફી માગો. અલ્લાહના હુકમથી દૂર ગયા હો તો આજે જ પાછા ફરો. |
|
November 11 અસ્સલામુ અલૈકુમ વ રહમતુલ્લાહિ વ બરકાતુહુ સૂરા અન-નિસા — ભાગ 22 તૌબા કાલે નહીં, આજે કરો કેટલાક લોકો વિચારે છે કે અત્યારે જે કરવું હોય તે કરી લઈએ, આખરી ઉંમરમાં તૌબા કરી લઈશું. પણ શું તૌબાને આવતી કાલ સુધી ટાળી શકાય? શું માણસને ખબર છે કે તેની જિંદગીમાં આવતી કાલ આવશે પણ કે નહીં? કુરઆન — સૂરા અન-નિસા, આયત 17 إِنَّمَا التَّوْبَةُ عَلَى اللَّهِ لِلَّذِينَ يَعْمَلُونَ السُّوءَ بِجَهَالَةٍ ثُمَّ يَتُوبُونَ مِن قَرِيبٍ فَأُولَٰئِكَ يَتُوبُ اللَّهُ عَلَيْهِمْ ۗ وَكَانَ اللَّهُ عَلِيمًا حَكِيمًا ગુજરાતી અર્થ: “અલ્લાહની પાસે તૌબા કબૂલ થવાનો માર્ગ તેમના માટે છે, જે અજ્ઞાનતા કે નાદાનીમાં ખરાબ કામ કરી બેસે છે અને પછી તરત તૌબા કરે છે. આવા લોકોની તૌબા અલ્લાહ કબૂલ કરે છે. અલ્લાહ જાણનાર અને હિકમતવાળો છે.” સમજણ: આયત આપણને સમજાવે છે કે ભૂલ થઈ જાય તો તેને યોગ્ય ઠેરવવામાં સમય બગાડશો નહીં. પોતાની ભૂલ ઓળખો, અલ્લાહ પાસે માફી માગો અને સુધારાની શરૂઆત કરો. તૌબા એટલે માત્ર અસ્તગફિરુલ્લાહ કહેવું નહીં; ગુનો છોડવો, દિલથી પસ્તાવો કરવો અને ફરી ન કરવાની કોશિશ કરવી. જો કોઈનો હક માર્યો હોય તો તે હક પાછો આપવો પણ જરૂરી છે. એક વાત યાદ રાખજો: તૌબા માટે દિલ જીવતું હોવું જોઈએ, બહાનાં નહીં. |
|
November 10 અસ્સલામુ અલૈકુમ વ રહમતુલ્લાહિ વ બરકાતુહુ સૂરા અન-નિસા — ભાગ 21 ગુનો થઈ ગયો, તો શું તૌબાનો રસ્તો બંધ? માણસથી ગુનો થઈ શકે છે. પરંતુ ગુનો કર્યા પછી પોતાની ભૂલ સ્વીકારીને સુધરવું કે તેને છુપાવીને એ જ રસ્તે ચાલતા રહેવું — આ બંનેમાં મોટો ફરક છે. સૂરા અન-નિસા આપણને તૌબા અને સુધારાની વાત સમજાવે છે. કુરઆન — સૂરા અન-નિસા, આયત 16 وَاللَّذَانِ يَأْتِيَانِهَا مِنكُمْ فَآذُوهُمَا ۖ فَإِن تَابَا وَأَصْلَحَا فَأَعْرِضُوا عَنْهُمَا ۗ إِنَّ اللَّهَ كَانَ تَوَّابًا رَّحِيمًا ગુજરાતી અર્થ: “તમારામાંથી જે બે વ્યક્તિ આ કૃત્ય કરે, તેમને સજા આપો. પછી જો તેઓ તૌબા કરે અને પોતાને સુધારે, તો તેમને છોડી દો. નિશંક અલ્લાહ તૌબા કબૂલ કરનાર અને રહેમ કરનાર છે.” સમજણ: આ આયત અગાઉની આયતના સંદર્ભમાં છે અને શરૂઆતના ઇસ્લામી કાનૂની માર્ગદર્શનનો ભાગ છે. તેને પોતાની રીતે સજા આપવાની પરવાનગી સમજવી નહીં. કાનૂની બાબતોમાં પુરાવા, અધિકારક્ષેત્ર અને લાગુ પડતા પછીના હુકમોનું ધ્યાન રાખવું જરૂરી છે. પરંતુ અહીં એક મહત્વનો સંદેશ છે: તૌબા માત્ર મોઢેથી “માફ કરજો” કહેવાનું નામ નથી. તેની સાથે સુધારો પણ જરૂરી છે. જો કોઈ પોતાની ભૂલ સ્વીકારે, નુકસાન પહોંચાડ્યું હોય તો તેની ભરપાઈ કરે અને ફરી એ રસ્તે ન ચાલવાનો નિર્ણય કરે, તો તેને સુધરવાની તક આપવી જોઈએ. અલ્લાહની રહેમતનો દરવાજો ખુલ્લો છે, તો આપણે પણ કોઈને સુધરવાની તક આપતાં પહેલાં ઉતાવળે નિરાશ ન કરીએ. |
|
November 9 અસ્સલામુ અલૈકુમ વ રહમતુલ્લાહિ વ બરકાતુહુ સૂરા અન-નિસા — ભાગ 20 ગુનાની વાત આવે ત્યારે ન્યાય કોના માટે? સમાજમાં કોઈ ગુનો થાય ત્યારે ઘણી વાર લોકો આરોપીની ઓળખ જુએ છે. પોતાનો માણસ હોય તો બચાવવાની કોશિશ, અને બીજો હોય તો તરત સજા કરવાની માંગ. પણ અલ્લાહનો હુકમ લાગણી કે ઓળખ પ્રમાણે બદલાય છે? કુરઆન — સૂરા અન-નિસા, આયત 15 وَاللَّاتِي يَأْتِينَ الْفَاحِشَةَ مِن نِّسَائِكُمْ فَاسْتَشْهِدُوا عَلَيْهِنَّ أَرْبَعَةً مِّنكُمْ ۖ فَإِن شَهِدُوا فَأَمْسِكُوهُنَّ فِي الْبُيُوتِ حَتَّىٰ يَتَوَفَّاهُنَّ الْمَوْتُ أَوْ يَجْعَلَ اللَّهُ لَهُنَّ سَبِيلًا ગુજરાતી અર્થ: “તમારી સ્ત્રીઓમાંથી જે બેશરમીનું કૃત્ય કરે, તેમના વિરુદ્ધ તમારામાંથી ચાર સાક્ષી રજૂ કરો. જો તેઓ સાક્ષી આપે, તો તેમના માટે અલ્લાહ કોઈ બીજો માર્ગ નક્કી કરે ત્યાં સુધી તેમને ઘરમાં રોકો.” સમજણ: આ આયત શરૂઆતના ઇસ્લામી સમયમાં વ્યભિચાર સંબંધિત કાનૂની માર્ગદર્શનનો ભાગ હતી. અહીં ચાર સાક્ષીની શરત બતાવવામાં આવી છે. માત્ર અફવા, શંકા કે કોઈની વાતના આધારે કોઈને ગુનેગાર ઠેરવવો કુરઆનની આ શરત નથી. ખાસ વાત એ છે કે કોઈના ચારિત્ર્ય પર આરોપ લગાવવો બહુ ગંભીર બાબત છે. ગુસ્સો, દુશ્મની કે વ્યક્તિગત ફાયદા માટે આરોપ લગાવવો ન્યાય નથી. આગળની આયત (4:16) આ જ વિષયમાં આગળનું માર્ગદર્શન આપે છે. આ શરૂઆતના હુકમોને પછીના કુરઆની માર્ગદર્શન અને ઇસ્લામી કાનૂની સમજ સાથે વાંચવા જરૂરી છે. |
|
November 8 અસ્સલામુ અલૈકુમ વ રહમતુલ્લાહિ વ બરકાતુહુ સૂરા અન-નિસા — ભાગ 19 હક જાણીને પણ દબાવશો તો? કોઈ માણસને ખબર છે કે આ મિલકતમાં તેની બહેનનો હિસ્સો છે. છતાં તે કહે છે, “મિલકત તો મારા કબજામાં છે, એને જે કરવું હોય તે કરી લે.” શું માત્ર કાયદો કે પરિવારનું દબાણ કોઈનો હક છીનવી લેવાની છૂટ આપે છે? કુરઆન — સૂરા અન-નિસા, આયત 14 وَمَن يَعْصِ اللَّهَ وَرَسُولَهُ وَيَتَعَدَّ حُدُودَهُ يُدْخِلْهُ نَارًا خَالِدًا فِيهَا وَلَهُ عَذَابٌ مُّهِينٌ ગુજરાતી અર્થ: “જે અલ્લાહ અને તેના રસૂલની અવગણના કરે અને તેની નક્કી કરેલી હદોનું ઉલ્લંઘન કરે, તેને અલ્લાહ આગમાં દાખલ કરશે, જેમાં તે રહેશે અને તેના માટે અપમાનજનક અઝાબ છે.” સમજણ: આ આયત અગાઉની આયત સાથે જોડાયેલી છે. અલ્લાહે વારસાના હિસ્સા સમજાવ્યા અને પછી ચેતવણી આપી કે આ હદો તોડવી સામાન્ય વાત નથી. કોઈનો હક દબાવીને મસ્જિદમાં ઇબાદત કરવી, સદકો આપવો કે ધાર્મિક દેખાવ કરવો — એથી હક મારવાનો ગુનો મટી જતો નથી. દીન માત્ર ઇબાદતની રીતનું નામ નથી; દીનનો એક મોટો હિસ્સો એ પણ છે કે આપણે કોઈના હક પર હાથ ન નાખીએ. |
|
November 7 અસ્સલામુ અલૈકુમ વ રહમતુલ્લાહિ વ બરકાતુહુ સૂરા અન-નિસા — ભાગ 18 અલ્લાહની હદો સામે પરિવારનું દબાણ? વારસાની વહેંચણી વખતે ક્યારેક પરિવારના લોકો કહે છે, “આપણા ઘરમાં તો હંમેશાં આવું જ ચાલ્યું છે.” કોઈ દીકરીને પોતાનો હક છોડવા દબાણ કરે, તો કોઈ નબળા વારસદારનો હિસ્સો દબાવી દે. પણ સવાલ એ છે કે પરિવારની રીત અલ્લાહના હુકમથી મોટી થઈ શકે? કુરઆન — સૂરા અન-નિસા, આયત 13 تِلْكَ حُدُودُ اللَّهِ ۚ وَمَن يُطِعِ اللَّهَ وَرَسُولَهُ يُدْخِلْهُ جَنَّاتٍ تَجْرِي مِن تَحْتِهَا الْأَنْهَارُ خَالِدِينَ فِيهَا ۚ وَذَٰلِكَ الْفَوْزُ الْعَظِيمُ ગુજરાતી અર્થ: “આ અલ્લાહની નક્કી કરેલી હદો છે. જે અલ્લાહ અને તેના રસૂલની આજ્ઞાનું પાલન કરશે, તેને અલ્લાહ એવી જન્નતોમાં દાખલ કરશે જેમની નીચે નદીઓ વહે છે. તેઓ તેમાં હંમેશાં રહેશે. અને આ જ મોટી કામિયાબી છે.” સમજણ: અલ્લાહે વારસાના હિસ્સા નક્કી કર્યા છે, કોઈ પરિવારના મોટા માણસે નહીં. દીકરી હોય, દીકરો હોય કે જીવનસાથી — કોઈનો હક માત્ર પરિવારની ઇજ્જત, દબાણ કે જૂની રીતના નામે છીનવી શકાય નહીં. દીનનો સાચો આદર ત્યારે છે જ્યારે આપણને પોતાનો ફાયદો છોડવો પડે તોય અલ્લાહનો હુકમ માનીએ. યાદ રાખજો, લોકોની નજરમાં જીતવું મોટી વાત નથી; અલ્લાહની નક્કી કરેલી હદોમાં રહીને જીવવું સાચી કામિયાબી છે. |
|
November 6 અસ્સલામુ અલૈકુમ વ રહમતુલ્લાહિ વ બરકાતુહુ સૂરા અન-નિસા — ભાગ 17 વસિયતના નામે કોઈનો હક છીનવી શકાય? ધારો કે કોઈ વ્યક્તિ પોતાના ઇન્તેકાલ પહેલાં વસિયત કરે કે મારી મોટાભાગની મિલકત એક જ વ્યક્તિને આપી દેવી. તો શું તેની ઇચ્છા પ્રમાણે બીજા વારસદારોના હક ખતમ થઈ જાય? કુરઆન વારસાની વહેંચણીમાં વસિયત અને દેવાની વાત કરે છે, પરંતુ વસિયતને મનમાની કરવાની છૂટ આપતું નથી. કુરઆન — સૂરા અન-નિસા, આયત 12 مِن بَعْدِ وَصِيَّةٍ يُوصِينَ بِهَا أَوْ دَيْنٍ ગુજરાતી અર્થ: “વસિયત પૂરી કર્યા પછી અથવા દેવું ચૂકવ્યા પછી.” સમજણ: આ શબ્દો વારસાની ગણતરીમાં એક મહત્વનો નિયમ સમજાવે છે: વારસદારોને હિસ્સો આપતાં પહેલાં મૃતકનું દેવું અને માન્ય વસિયત ધ્યાનમાં લેવી જરૂરી છે. પરંતુ વસિયતના નામે વારસદારોને નુકસાન પહોંચાડવું કે કોઈનો નક્કી હક દબાવવો યોગ્ય નથી. ઇસ્લામી વારસા કાયદામાં વસિયતની મર્યાદાઓ છે; તેની ચોક્કસ અમલવારી માટે જાણકાર આલિમની સલાહ લેવી જોઈએ. માલ તમારો હોય ત્યારે પણ ઇન્તેકાલ પછી તેના હકદાર કોણ છે, તે અલ્લાહે નક્કી કરેલા નિયમો પ્રમાણે નક્કી થાય છે. યાદ રાખો, વસિયત પણ ઇન્સાફની અંદર હોવી જોઈએ, મનમાનીની અંદર નહીં. |
|
November 5 અસ્સલામુ અલૈકુમ વ રહમતુલ્લાહિ વ બરકાતુહુ સૂરા અન-નિસા — ભાગ 16 પતિ કે પત્નીનો હક પણ ભૂલી ન જશો ઘરમાં પતિનું ઇન્તેકાલ થાય કે પત્નીનું, વારસાની વહેંચણીમાં એક સવાલ ઊભો થાય છે: જીવિત જીવનસાથીનો હિસ્સો કેટલો? ઘણી વાર પરિવારના લોકો મિલકતની વાતમાં એટલા વ્યસ્ત થઈ જાય છે કે જીવિત પતિ કે પત્નીનો હક જ ભૂલી જાય છે. કુરઆન આ બાબતમાં સ્પષ્ટ હુકમ આપે છે. કુરઆન — સૂરા અન-નિસા, આયત 12 وَلَكُمْ نِصْفُ مَا تَرَكَ أَزْوَاجُكُمْ إِن لَّمْ يَكُن لَّهُنَّ وَلَدٌ ۚ فَإِن كَانَ لَهُنَّ وَلَدٌ فَلَكُمُ الرُّبُعُ مِمَّا تَرَكْنَ ગુજરાતી અર્થ: “તમારી પત્નીઓએ જે મિલકત છોડી હોય, તેમાં તમને અડધો ભાગ મળશે, જો તેમની સંતાન ન હોય. અને જો તેમની સંતાન હોય, તો તમને ચોથો ભાગ મળશે.” આ આયતના આગળના ભાગમાં પત્નીનો પતિની મિલકતમાં હક પણ નક્કી કરવામાં આવ્યો છે: પતિની સંતાન ન હોય તો પત્નીને ચોથો ભાગ અને સંતાન હોય તો આઠમો ભાગ મળે છે. સમજણ: જીવનસાથીનો હક કોઈની મહેરબાની નથી. અલ્લાહે નક્કી કરેલો હક છે. દીકરા કે દીકરીઓએ પણ પોતાના માતા કે પિતાના જીવનસાથીનો હિસ્સો દબાવવો નહીં. વારસાની વહેંચણીમાં લાગણી, ગુસ્સો કે પરિવારનું દબાણ નહીં, કુરઆનનો હુકમ ચાલવો જોઈએ. નોંધ: આ હિસ્સા દેવું અને માન્ય વસિયત પૂરી કર્યા પછી લાગુ પડે છે. સંપૂર્ણ હિસાબમાં બીજા વારસદારોના હક પણ ગણવા જરૂરી છે. |
|
November 4 અસ્સલામુ અલૈકુમ વ રહમતુલ્લાહિ વ બરકાતુહુ સૂરા અન-નિસા — ભાગ 15 માતા-પિતાનો વારસામાં કેટલો હક છે? ઘરમાં કોઈનું ઇન્તેકાલ થાય ત્યારે વારસાની વાત આવે છે. ઘણી વાર લોકો પોતાની સગવડ પ્રમાણે હિસ્સા નક્કી કરવા લાગે છે. પરંતુ કુરઆન કહે છે કે વારસો મનમાનીથી નહીં, અલ્લાહના નક્કી કરેલા હુકમ પ્રમાણે વહેંચવાનો છે. કુરઆન — સૂરા અન-નિસા, આયત 11 يُوصِيكُمُ اللَّهُ فِي أَوْلَادِكُمْ ۖ لِلذَّكَرِ مِثْلُ حَظِّ الْأُنثَيَيْنِ ۚ فَإِن كُنَّ نِسَاءً فَوْقَ اثْنَتَيْنِ فَلَهُنَّ ثُلُثَا مَا تَرَكَ ۖ وَإِن كَانَتْ وَاحِدَةً فَلَهَا النِّصْفُ ۚ وَلِأَبَوَيْهِ لِكُلِّ وَاحِدٍ مِّنْهُمَا السُّدُسُ مِمَّا تَرَكَ إِن كَانَ لَهُ وَلَدٌ ગુજરાતી અર્થ: “અલ્લાહ તમને તમારી સંતાનોના વારસા વિશે હુકમ આપે છે: દીકરાનો હિસ્સો બે દીકરીઓના હિસ્સા જેટલો છે. જો બે કરતાં વધારે દીકરીઓ હોય તો તેમને છોડેલી મિલકતનો બે તૃતિયાંશ મળશે અને જો એક જ દીકરી હોય તો તેને અડધો મળશે. અને જો મરનારની સંતાન હોય, તો તેના માતા-પિતામાંથી દરેકને છઠ્ઠો ભાગ મળશે.” સમજણ: આ આયત બતાવે છે કે વારસામાં દીકરીનો પણ નક્કી હક છે અને માતા-પિતાનો પણ. કોઈ દીકરીને એમ કહીને તેનો હક છીનવી ન શકાય કે તેને તો લગ્ન વખતે આપી દીધું હતું. કોઈ દીકરો પણ આખી મિલકતનો માલિક બની શકતો નથી. આ આયતમાં દર્શાવેલા હિસ્સા સંપૂર્ણ વારસાની ગણતરીનો એક ભાગ છે. દેવું, માન્ય વસિયત અને બીજા વારસદારોના હક પણ ધ્યાનમાં લેવા જરૂરી છે. વારસો વહેંચતી વખતે સગપણ નહીં, ઇન્સાફ અને અલ્લાહનો હુકમ યાદ રાખો. |
|
November 3 અસ્સલામુ અલૈકુમ વ રહમતુલ્લાહિ વ બરકાતુહુ સૂરા અન-નિસા — ભાગ 14 યતીમનો માલ ખાવો, જાણે આગ ગળવી! કોઈ યતીમ પોતાની ફરિયાદ કરવા સક્ષમ નથી. તેના માતા-પિતા નથી, તેની પાછળ ઊભું રહેવા કોઈ નથી. આવી પરિસ્થિતિમાં જો તેનો વાલી જ તેનો માલ ખાઈ જાય, તો તેને કોણ બચાવશે? અલ્લાહનો જવાબ બહુ સખત છે. કુરઆન — સૂરા અન-નિસા, આયત 10 إِنَّ الَّذِينَ يَأْكُلُونَ أَمْوَالَ الْيَتَامَىٰ ظُلْمًا إِنَّمَا يَأْكُلُونَ فِي بُطُونِهِمْ نَارًا ۖ وَسَيَصْلَوْنَ سَعِيرًا ગુજરાતી અર્થ: “જે લોકો જુલ્મ કરીને યતીમોનો માલ ખાય છે, તેઓ હકીકતમાં પોતાના પેટમાં આગ ભરે છે અને તેઓ ભડકતી આગમાં દાખલ થશે.” સમજણ: આ આયત માત્ર યતીમના માલ વિશે નથી; આ દરેક એવી અમાનત માટે ચેતવણી છે જે કોઈ કમજોર કે લાચાર વ્યક્તિના ભરોસે આપણને સોંપવામાં આવી હોય. કોઈની મજબૂરીનો ફાયદો ઉઠાવીને તેનો હક દબાવી દેવો, હિસાબમાં ગડબડ કરવી કે અમાનતને પોતાની કમાણી સમજવી — આ બધું જુલ્મ છે. દુનિયામાં કદાચ કોઈને ખબર ન પડે કે કોનો હક ખાધો, પણ અલ્લાહના હિસાબથી કંઈ છૂપું નથી. યાદ રાખજો, બીજાના હકથી ભરેલું પેટ ક્યારેય બરકત આપી શકતું નથી. |
|
November 2 અસ્સલામુ અલૈકુમ વ રહમતુલ્લાહિ વ બરકાતુહુ સૂરા અન-નિસા — ભાગ 14 યતીમનો માલ ખાવો, જાણે આગ ગળવી! કોઈ યતીમ પોતાની ફરિયાદ કરવા સક્ષમ નથી. તેના માતા-પિતા નથી, તેની પાછળ ઊભું રહેવા કોઈ નથી. આવી પરિસ્થિતિમાં જો તેનો વાલી જ તેનો માલ ખાઈ જાય, તો તેને કોણ બચાવશે? અલ્લાહનો જવાબ બહુ સખત છે. કુરઆન — સૂરા અન-નિસા, આયત 10 إِنَّ الَّذِينَ يَأْكُلُونَ أَمْوَالَ الْيَتَامَىٰ ظُلْمًا إِنَّمَا يَأْكُلُونَ فِي بُطُونِهِمْ نَارًا ۖ وَسَيَصْلَوْنَ سَعِيرًا ગુજરાતી અર્થ: “જે લોકો જુલ્મ કરીને યતીમોનો માલ ખાય છે, તેઓ હકીકતમાં પોતાના પેટમાં આગ ભરે છે અને તેઓ ભડકતી આગમાં દાખલ થશે.” સમજણ: આ આયત માત્ર યતીમના માલ વિશે નથી; આ દરેક એવી અમાનત માટે ચેતવણી છે જે કોઈ કમજોર કે લાચાર વ્યક્તિના ભરોસે આપણને સોંપવામાં આવી હોય. કોઈની મજબૂરીનો ફાયદો ઉઠાવીને તેનો હક દબાવી દેવો, હિસાબમાં ગડબડ કરવી કે અમાનતને પોતાની કમાણી સમજવી — આ બધું જુલ્મ છે. દુનિયામાં કદાચ કોઈને ખબર ન પડે કે કોનો હક ખાધો, પણ અલ્લાહના હિસાબથી કંઈ છૂપું નથી. યાદ રાખજો, બીજાના હકથી ભરેલું પેટ ક્યારેય બરકત આપી શકતું નથી. |
|
November 1 અસ્સલામુ અલૈકુમ વ રહમતુલ્લાહિ વ બરકાતુહુ સૂરા અન-નિસા — ભાગ 13 વારસો વહેંચાય ત્યારે ગરીબોને ભૂલી ન જશો કલ્પના કરો, ઘરમાં વારસાની વહેંચણી થઈ રહી છે. સગાંસંબંધીઓ ભેગા છે. એ વખતે કોઈ ગરીબ સગું, યતીમ કે જરૂરતમંદ ત્યાં આવી પહોંચે તો શું કરવું? શું તેને એમ કહીને પાછો મોકલી દેવો કે આ માલમાં તારો કોઈ હક નથી? કુરઆન — સૂરા અન-નિસા, આયત 8 وَإِذَا حَضَرَ الْقِسْمَةَ أُولُو الْقُرْبَىٰ وَالْيَتَامَىٰ وَالْمَسَاكِينُ فَارْزُقُوهُم مِّنْهُ وَقُولُوا لَهُمْ قَوْلًا مَّعْرُوفًا ગુજરાતી અર્થ: “જ્યારે વારસાની વહેંચણી વખતે સગાંસંબંધીઓ, યતીમો અને જરૂરતમંદ હાજર હોય, તો તેમાંથી તેમને પણ કંઈક આપો અને તેમની સાથે સારી રીતે વાત કરો.” સમજણ: અહીં એક બહુ સુંદર તાલીમ છે. દરેકને વારસામાં કાનૂની હક મળતો નથી, પરંતુ દરેક જરૂરતમંદ સાથે ઇન્સાનિયત અને રહેમથી વર્તવું એ પણ દીનનો હિસ્સો છે. કોઈ ગરીબ સગું સામે ઊભું હોય ત્યારે તેને અપમાનિત કરવું, તેની ગરીબીનો અહેસાસ કરાવવો કે કડવા શબ્દો કહેવા — આ કુરઆનની શીખ નથી. માલની વહેંચણીમાં હકનો ઇન્સાફ રાખો અને દિલની વહેંચણીમાં રહેમ રાખો. યાદ રાખજો, વારસો માત્ર માલની વહેંચણી નથી; એ સમયે આપણો અખ્લાક પણ દેખાય છે. |
|
|