July 17
અસ્સલામુ અલૈકુમ વ રહમતુલ્લાહિ વ બરકાતુહુ **સૂરા આલે ઇમરાન** **ઉહુદનું યુદ્ધ** **ભાગ ૫** **એક અફવા...** **અને એવી આયત જે કિયામત સુધી દરેક મોમિનને સંભાળશે**
ઉહુદના યુદ્ધનું પાસું બદલાઈ ચૂક્યું હતું. તીરંદાજોની ટેકરી ખાલી થતાં જ પાછળથી હુમલો થયો. મુસ્લિમોની હરોળમાં ગભરાટ ફેલાયો. ધૂળ ઉડી રહી હતી. લોકો એકબીજાને ઓળખી શકતા નહોતા. આ જ ગભરાટમાં એક અવાજ ઉઠ્યો... "મુહંમદ મારી નાખવામાં આવ્યા!" આ એક અફવા હતી. પરંતુ યુદ્ધના મેદાનમાં અફવા ઘણી વખત તલવાર કરતાં પણ વધુ ખતરનાક સાબિત થાય છે.
આ સમાચાર સાંભળીને કેટલાક લોકોના પગ ડગમગી ગયા. કેટલાક વિચારવા લાગ્યા... "જો રસૂલુલ્લાહ હવે નથી રહ્યા, તો પછી આ યુદ્ધનો અર્થ શું?" આ માનવીય પ્રતિક્રિયા હતી. પરંતુ આ ક્ષણમાં અલ્લાહે ઉમ્મતને એવો પાઠ શીખવ્યો, જે દરેક યુગ માટે છે.
બીજી તરફ... મુહંમદ રસૂલુલ્લાહ (સલ્લલ્લાહુ અલૈહિ વસલ્લમ) જીવિત હતા. તેમના ચહેરા પર ઇજા થઈ હતી. મુબારક દાંત શહીદ થયો હતો. લોહી વહેતું હતું. તેમ છતાં તેઓ પોતાના સાથીઓને સંભાળી રહ્યા હતા. તેમનો પ્રથમ વિચાર પોતાનો નહોતો. તેમનો વિચાર ઉમ્મતનો હતો.
આ સમયે થોડાક જ બહાદુર સાથીઓ તેમની આસપાસ અડગ રહ્યા. ઇસ્લામી ઇતિહાસમાં વર્ણવવામાં આવે છે કે ઇમામ અલી ઇબ્ન અબી તાલિબ અલૈહિસ્સલામ અદભૂત બહાદુરી સાથે રસૂલુલ્લાહની રક્ષા કરતા રહ્યા. જ્યારે હુમલાખોરો એક પછી એક આગળ વધતા, ત્યારે તેઓ તેમને પાછા હટાવતા. આ પ્રસંગે ફરિશ્તા જિબ્રઈલે તેમની બહાદુરીની પ્રશંસા કરતાં કહ્યું: "લા ફતા ઇલ્લા અલી, લા સૈફા ઇલ્લા ઝુલ્ફિકાર." અર્થાત્, "અલી જેવો યુવાન કોઈ નથી, અને ઝુલ્ફિકાર જેવી તલવાર કોઈ નથી." આ વર્ણન શિયા પરંપરામાં ખૂબ પ્રખ્યાત છે. આ પ્રસંગનો નિર્વિવાદ ઐતિહાસિક મુદ્દો એ છે કે ઇમામ અલી અલૈહિસ્સલામ ઉહુદમાં અંત સુધી રસૂલુલ્લાહની રક્ષા કરનાર અગ્રણી બહાદુરોમાં હતા.
આ સમયે અલ્લાહે એવી આયત ઉતારી, જે માત્ર ઉહુદ માટે નહોતી. તે સમગ્ર ઉમ્મત માટે હતી.
وَمَا مُحَمَّدٌ إِلَّا رَسُولٌ મુહંમદ તો માત્ર અલ્લાહના રસૂલ છે.
قَدْ خَلَتْ مِن قَبْلِهِ الرُّسُلُ તેમના પહેલાં પણ ઘણા રસૂલો પસાર થઈ ચૂક્યા છે.
أَفَإِن مَّاتَ أَوْ قُتِلَ انقَلَبْتُمْ عَلَىٰ أَعْقَابِكُمْ તો શું જો તેઓ વફાત પામે અથવા શહીદ થઈ જાય, તો તમે પાછા ફરી જશો?
وَمَن يَنقَلِبْ عَلَىٰ عَقِبَيْهِ فَلَن يَضُرَّ اللَّهَ شَيْئًا જે પાછો ફરી જશે, તે અલ્લાહને કોઈ નુકસાન પહોંચાડી શકશે નહીં.
وَسَيَجْزِي اللَّهُ الشَّاكِرِينَ અને અલ્લાહ શુક્ર કરનારાઓને ઉત્તમ બદલો આપશે. સૂરા આલે ઇમરાન ૩:૧૪૪
વિચાર કરો... અલ્લાહે શું શીખવ્યું? ઈમાનનો કેન્દ્ર કોઈ વ્યક્તિ નથી. ઈમાનનો કેન્દ્ર અલ્લાહ છે. રસૂલનો દરજ્જો સર્વોચ્ચ છે. તેમની સુન્નત પર ચાલવું ફરજ છે. તેમનો આદર અને મહોબ્બત ઈમાનનો ભાગ છે. પરંતુ ઇબાદત માત્ર અલ્લાહની જ છે. અને દીન માત્ર અલ્લાહનો જ છે. આ કારણે, જો કોઈ માણસ સત્યને વ્યક્તિઓ સાથે બાંધી દે, તો વ્યક્તિ બદલાય ત્યારે તેનો દીન પણ ડગમગી જાય. પરંતુ જે માણસ પોતાનો સંબંધ સીધો અલ્લાહ સાથે જોડે, તેને કોઈ અફવા હલાવી શકતી નથી.
ઇતિહાસ સાક્ષી છે. જ્યારે મુહંમદ રસૂલુલ્લાહ (સલ્લલ્લાહુ અલૈહિ વસલ્લમ) વફાત પામ્યા, ત્યારે પણ કેટલાક લોકો આઘાતમાં આવી ગયા હતા. લોકોને સમજાયું કે રસૂલનું મિશન પૂર્ણ થયું છે, પરંતુ અલ્લાહનો દીન કાયમ છે. કુરઆન કાયમ છે. હિદાયત કાયમ છે.
સમજણ ઉહુદ આપણને શીખવે છે કે અફવા ઘણીવાર તલવાર કરતાં વધુ નુકસાન કરે છે. આથી મોમિન કોઈ પણ સમાચાર સાંભળીને તરત જ ગભરાઈ જતો નથી. તે સત્યની તપાસ કરે છે. બીજો પાઠ એ છે કે દીનને વ્યક્તિપૂજાથી બચાવવો જોઈએ. અલ્લાહે કુરઆનને માર્ગદર્શન બનાવ્યું છે. મુહંમદ રસૂલુલ્લાહ (સલ્લલ્લાહુ અલૈહિ વસલ્લમ) તે માર્ગદર્શનને જીવનમાં ઉતારનાર આદર્શ છે. જેટલો મજબૂત આપણો સંબંધ અલ્લાહ અને તેના કુરઆન સાથે હશે, એટલા જ મજબૂત આપણે દરેક કસોટીમાં રહીશું.
આજે આપણે પોતાના દિલને એક પ્રશ્ન પૂછીએ. જો મારી આસપાસના લોકો બદલાઈ જાય... જો નેતાઓ બદલાઈ જાય... જો પરિસ્થિતિ બદલાઈ જાય... તો શું મારો સંબંધ અલ્લાહ સાથે એટલો મજબૂત છે કે હું હક પર અડગ રહી શકું? કે પછી હું વ્યક્તિઓ સાથે જ જોડાયેલો છું? કુરઆન આપણને શીખવે છે કે વ્યક્તિઓ આપણને અલ્લાહ તરફ લઈ જાય, પોતાની તરફ નહીં. અને જે માણસ અલ્લાહને પકડી રાખે છે, તેને કોઈ અફવા, કોઈ કસોટી, અને કોઈ મુશ્કેલી હકના માર્ગથી હટાવી શકતી નથી. અલ્લાહ આપણને પોતાના કુરઆન સાથે મજબૂત જોડે, મુહંમદ રસૂલુલ્લાહ (સલ્લલ્લાહુ અલૈહિ વસલ્લમ) ના દીન પર અડગ રાખે, અને દરેક કસોટીમાં સત્યનો સાથ આપવાની તૌફીક અતા કરે. આમીન. |
|
July 16
અસ્સલામુ અલૈકુમ વ રહમતુલ્લાહિ વ બરકાતુહુ સૂરા આલે ઇમરાન ઉહુદનું યુદ્ધ ભાગ ૪ પચાસ તીરંદાજો... એક આદેશ... અને એક નિર્ણય જેણે ઇતિહાસનો પ્રવાહ બદલી નાખ્યો
ઉહુદના મેદાનમાં બંને સેનાઓ સામસામે ઊભી હતી. એક તરફ મક્કાની મોટી સેના. બીજી તરફ સંખ્યામાં ઓછી મુસ્લિમ સેના. પરંતુ મુહંમદ રસૂલુલ્લાહ (સલ્લલ્લાહુ અલૈહિ વસલ્લમ) માત્ર યુદ્ધ લડી રહ્યા નહોતા. તેઓ પોતાના સાથીઓને શિસ્ત, આજ્ઞાપાલન અને અલ્લાહ પર તવક્કુલ શીખવી રહ્યા હતા.
યુદ્ધ શરૂ થાય તે પહેલાં, રસૂલુલ્લાહે એક મહત્વપૂર્ણ સ્થાન પસંદ કર્યું. ઉહુદની નજીકની એક નાની ટેકરી. આ ટેકરી પરથી પાછળનો માર્ગ સુરક્ષિત રહી શકે. જો ત્યાંથી દુશ્મનની ઘોડેસવાર ટુકડી હુમલો કરે, તો આખી મુસ્લિમ સેના ઘેરાઈ શકે. તેથી તેમણે લગભગ પચાસ કુશળ તીરંદાજોને ત્યાં નિયુક્ત કર્યા. તેમના નેતા હતા અબ્દુલ્લાહ ઇબ્ન જુબૈર (રઝિયલ્લાહુ અન્હુ).
પછી મુહંમદ રસૂલુલ્લાહ (સલ્લલ્લાહુ અલૈહિ વસલ્લમ) એ એવો આદેશ આપ્યો, જે ઇતિહાસના સૌથી મહત્વપૂર્ણ આદેશોમાંનો એક બની ગયો. ઇતિહાસના વિશ્વસનીય વર્ણનોમાં આવે છે કે તેમણે અર્થ એવો જણાવ્યું: "જો તમે અમને વિજય મેળવતા જુઓ, તો પણ તમારી જગ્યાએથી ન હલતા. અને જો તમે અમને પરાજિત થતા જુઓ, તો પણ અમારી મદદ માટે નીચે ન આવતાં. જ્યાં સુધી હું તમને આદેશ ન આપું, ત્યાં સુધી આ સ્થાન છોડશો નહીં." વિચાર કરો... આ આદેશ જીત સાથે પણ જોડાયેલો હતો. અને હાર સાથે પણ. અર્થાત્ પરિસ્થિતિ બદલાય, તોય આજ્ઞા બદલાતી નથી.
યુદ્ધ શરૂ થયું. મુસ્લિમોએ બહાદુરીથી લડત આપી. શરૂઆતમાં મક્કાની સેના પાછળ હટવા લાગી. તેમના ધ્વજ પડી ગયા. તેમની હરોળમાં અવ્યવસ્થા ફેલાઈ. મેદાનમાં વિજયના સંકેતો દેખાવા લાગ્યા.
પછી... તીરંદાજોની ટેકરી પર એક ચર્ચા શરૂ થઈ. ઘણા તીરંદાજોએ કહ્યું, "યુદ્ધ તો જીતી લીધું. હવે નીચે જઈએ. મેદાનમાં જે માલ પડ્યો છે તેમાં આપણો પણ ભાગ હોવો જોઈએ." પરંતુ તેમના અમીર, અબ્દુલ્લાહ ઇબ્ન જુબૈર (રઝિયલ્લાહુ અન્હુ) એ તેમને યાદ અપાવ્યું. "શું તમે રસૂલુલ્લાહનો આદેશ ભૂલી ગયા? તેમણે સ્પષ્ટ કહ્યું હતું કે કોઈ પણ પરિસ્થિતિમાં આ સ્થાન છોડવું નહીં." પરંતુ મોટાભાગના તીરંદાજોએ વિચાર્યું કે હવે આ આદેશ કદાચ પૂર્ણ થઈ ગયો હશે. તેમણે પોતાના નિર્ણયને વધુ યોગ્ય માન્યો. અને તેઓ ટેકરી પરથી નીચે ઉતરી ગયા. માત્ર થોડાક જ સાથીઓ પોતાના અમીર સાથે ત્યાં અડગ રહ્યા.
આ જ તે ક્ષણ હતી... જેની રાહ દુશ્મન જોઈ રહ્યો હતો. મક્કાની ઘોડેસવાર ટુકડીના નેતા, ખાલિદ ઇબ્ન અલ વલીદ, જેઓ તે સમયે હજુ મુસ્લિમ બન્યા નહોતા, તેમણે તરત જ ખાલી પડેલો માર્ગ જોયો. તેમણે પોતાની ટુકડી સાથે પાછળથી હુમલો કર્યો. અચાનક મુસ્લિમ સેના બે બાજુથી ઘેરાઈ ગઈ. જે યુદ્ધ જીતની નજીક હતું, તે જ યુદ્ધની દિશા પલટાઈ ગઈ.
પછી અલ્લાહે આ ઘટનાનો ઉલ્લેખ કુરઆનમાં કર્યો.
وَلَقَدْ صَدَقَكُمُ اللَّهُ وَعْدَهُ અલ્લાહે પોતાનું વચન તમારા માટે સાચું કર્યું.
حَتَّىٰ إِذَا فَشِلْتُمْ وَتَنَازَعْتُمْ فِي الْأَمْرِ وَعَصَيْتُمْ અહીં સુધી કે જ્યારે તમે નબળાઈ બતાવી, એકબીજા સાથે મતભેદ કર્યો, અને તમને જે આદેશ આપવામાં આવ્યો હતો તેમાં અવગણના કરી.
مِن بَعْدِ مَا أَرَاكُم مَّا تُحِبُّونَ તે પછી જ્યારે અલ્લાહે તમને તે બતાવી દીધું હતું, જે તમને ગમતું હતું. સૂરા આલે ઇમરાન ૩:૧૫૨
ધ્યાન આપો... અલ્લાહે પરાજયનું કારણ શું કહ્યું? ઓછી સંખ્યા? ના. ઓછાં હથિયારો? ના. દુશ્મનની શક્તિ? ના. અલ્લાહે ત્રણ કારણ જણાવ્યાં. નબળાઈ. મતભેદ. અને સ્પષ્ટ આદેશની અવગણના. આ ત્રણ શબ્દો માત્ર ઉહુદ માટે નથી. દરેક યુગ માટે છે.
અહીં એક ખૂબ ઊંડો પાઠ છે. તીરંદાજોનો હેતુ ખરાબ નહોતો. તેઓ ઇસ્લામ છોડીને ગયા નહોતા. તેઓ દુશ્મન સાથે મળ્યા નહોતા. તેમણે માત્ર એટલું વિચાર્યું કે "હવે પરિસ્થિતિ બદલાઈ ગઈ છે. અમે વધુ સારી રીતે સમજીએ છીએ." પરંતુ દીનમાં, જ્યાં અલ્લાહ અને તેના રસૂલનો સ્પષ્ટ હુકમ આવી ગયો હોય, ત્યાં પોતાની સમજણને તેનાથી ઉપર રાખવી, મોટી ભૂલ બની શકે છે.
સમજણ ઉહુદનો આ પ્રસંગ આપણને શીખવે છે કે સફળતા મળવા લાગે, ત્યારે માણસ સૌથી વધુ સાવચેત રહે. ઘણીવાર માણસ મુશ્કેલીમાં નહીં, પરંતુ સફળતાની ક્ષણે લપસી જાય છે. જ્યારે તેને લાગે કે હવે મારી સમજણ પૂરતી છે. ત્યારે તે હિદાયતથી દૂર થવા લાગે છે. મોમિનનો માર્ગ એ છે કે વિજયમાં પણ નમ્ર રહે. અને સ્પષ્ટ હુકમ સામે પોતાની ઇચ્છાને આગળ ન રાખે.
આજે આપણે પોતાના દિલને એક પ્રશ્ન પૂછીએ. શું હું માત્ર ત્યાં સુધી અલ્લાહના હુકમનું પાલન કરું છું, જ્યાં સુધી તે મારી સમજણ સાથે મેળ ખાય? કે પછી જ્યારે મારી ઇચ્છા અલગ હોય, ત્યારે પણ હું અલ્લાહ અને તેના રસૂલના હુકમને પ્રથમ સ્થાન આપું છું? કારણ કે ઉહુદનો સૌથી મોટો પાઠ તલવારનો નથી. તે આજ્ઞાપાલનનો છે. અને કુરઆન શીખવે છે કે જ્યાં આજ્ઞાપાલન મજબૂત હોય, ત્યાં અલ્લાહની મદદ નજીક હોય છે. અલ્લાહ આપણને એવો ઇમાન અતા કરે, કે સફળતા હોય કે કસોટી, અમે હંમેશા તેની હિદાયતને પોતાની ઇચ્છા કરતાં ઉપર રાખીએ. આમીન. |
|
July 15
અસ્સલામુ અલૈકુમ વ રહમતુલ્લાહિ વ બરકાતુહુ સૂરા આલે ઇમરાન ઉહુદનું યુદ્ધ ભાગ ૩ ત્રણ હજારની સેના... અને અચાનક ત્રણસો લોકો પાછા ફરી ગયા
યુદ્ધ શરૂ પણ થયું નહોતું. હજુ તલવારો ખેંચાઈ નહોતી. હજુ એક પણ તીર છોડાયું નહોતું. પરંતુ અલ્લાહે નક્કી કર્યું કે સૌથી પહેલી કસોટી મેદાનમાં નહીં, દિલોમાં થશે.
મક્કાની લગભગ ત્રણ હજારની સેના મદીના તરફ આગળ વધી રહી હતી. મુહંમદ રસૂલુલ્લાહ (સલ્લલ્લાહુ અલૈહિ વસલ્લમ) લગભગ એક હજાર સાથીઓ સાથે મદીનાથી નીકળ્યા. દરેકના દિલમાં એક જ હેતુ હતો. અલ્લાહની ખુશનૂદી. સત્યની રક્ષા.
પરંતુ... જ્યારે તેઓ ઉહુદ પર્વતની નજીક પહોંચ્યા, ત્યારે એક એવી ઘટના બની, જે આખા ઇતિહાસ માટે પાઠ બની ગઈ.
અબ્દુલ્લાહ ઇબ્ન ઉબય્ય, જે બહારથી મુસ્લિમ હોવાનો દાવો કરતો હતો, પણ જેના દિલમાં ઇસ્લામ માટે ઇખ્લાસ નહોતો, તે પોતાના લગભગ ત્રણસો અનુયાયીઓ સાથે અચાનક પાછો ફરી ગયો. વિચાર કરો... એક હજારની સેનામાંથી લગભગ એક તૃતીયાંશ લોકો યુદ્ધ પહેલાં જ પાછા ફરી ગયા. આ માત્ર સંખ્યાનો ઘટાડો નહોતો. આ મનોબળ પર પણ મોટો આઘાત હતો.
તેણે બહાનું આપ્યું... "અમારી સલાહ માનવામાં આવી નહીં." પરંતુ કુરઆન આપણને શીખવે છે કે ઘણીવાર બહાનાં શબ્દોમાં હોય છે, જ્યારે સાચું કારણ દિલમાં છુપાયેલું હોય છે. જો કોઈ નિર્ણય પોતાની ઇચ્છા પ્રમાણે ન થાય, તો શું જવાબદારી છોડીને ચાલ્યા જવું યોગ્ય છે? આ પ્રશ્ન માત્ર ઉહુદનો નથી. આ દરેક યુગનો પ્રશ્ન છે.
આ ઘટના પછી કેટલાક સચ્ચા મોમિનોના દિલ પણ એક ક્ષણ માટે ડગમગાયા. કુરઆન એ ક્ષણનું પણ વર્ણન કરે છે.
إِذْ هَمَّت طَّائِفَتَانِ مِنكُمْ أَن تَفْشَلَا وَاللَّهُ وَلِيُّهُمَا જ્યારે તમારામાંથી બે જૂથોના દિલમાં નબળા પડી જવાનો વિચાર આવ્યો, પરંતુ અલ્લાહ તેમનો સહાયક હતો. સૂરા આલે ઇમરાન ૩:૧૨૨
આ આયત કેટલી રહેમતથી ભરેલી છે. અલ્લાહે એવું નથી કહ્યું કે તેઓ ખરાબ લોકો હતા. અલ્લાહે કહ્યું... તેમના દિલમાં એક ક્ષણ માટે નબળાઈ આવી. પરંતુ પછી અલ્લાહે તેમને સંભાળી લીધા. આથી આપણે શીખીએ છીએ કે મોમિનના દિલમાં ક્યારેક ડર આવી શકે. ચિંતા આવી શકે. નબળાઈ આવી શકે. પરંતુ જો તે અલ્લાહ તરફ વળે, તો અલ્લાહ તેને મજબૂત બનાવી દે છે.
પછી અલ્લાહ તેમને બદરની યાદ અપાવે છે.
وَلَقَدْ نَصَرَكُمُ اللَّهُ بِبَدْرٍ وَأَنتُمْ أَذِلَّةٌ અલ્લાહે તો બદરમાં પણ તમારી મદદ કરી હતી, જ્યારે તમે સંખ્યામાં અને સાધનોમાં નબળા હતા. સૂરા આલે ઇમરાન ૩:૧૨૩
વિચાર કરો... અલ્લાહ શું યાદ અપાવે છે? શું તેઓને વધુ હથિયારો યાદ અપાવે છે? શું વધુ સૈનિકોની વાત કરે છે? ના. અલ્લાહ તેમને પોતાની મદદ યાદ અપાવે છે. કારણ કે મોમિનની સૌથી મોટી તાકાત તેની સંખ્યા નથી. તેનો સૌથી મોટો આધાર અલ્લાહ છે.
ઇતિહાસમાં ઘણી વખત એવું બન્યું છે. નાની ટોળીઓ સત્ય પર અડગ રહી. અને મોટી ટોળીઓ અહંકારમાં ડૂબી ગઈ. અંતે વિજય કોનો થયો? જે અલ્લાહ સાથે રહ્યા. કુરઆન વારંવાર સંખ્યાની નહીં, સચ્ચાઈની વાત કરે છે.
અહીં એક ખૂબ ઊંડો પાઠ છે. અબ્દુલ્લાહ ઇબ્ન ઉબય્યને લાગ્યું હશે કે ત્રણસો લોકો પાછા લઈ જવાથી મુસ્લિમો નબળા પડી જશે. પરંતુ કુરઆન બતાવે છે કે ક્યારેક અલ્લાહ પહેલા દિલોને અલગ કરે છે, પછી પરિણામ નક્કી કરે છે. અલ્લાહને મોટી સંખ્યાની જરૂર નથી. અલ્લાહને સચ્ચા દિલ જોઈએ.
સમજણ નિફાક માત્ર શબ્દોમાં નથી દેખાતું. તે મુશ્કેલ સમયમાં દેખાય છે. જ્યારે જવાબદારી આવે. જ્યારે કુરબાની આપવી પડે. જ્યારે પોતાના સ્વાર્થ કરતાં અલ્લાહનો હુકમ મોટો રાખવો પડે. ત્યારે દિલની હકીકત બહાર આવે છે. મોમિન મુશ્કેલીમાં પણ અલ્લાહને છોડતો નથી. અને મુનાફિક સરળ બહાનાં શોધવા લાગે છે.
આજે આપણે પોતાના દિલને એક પ્રશ્ન પૂછીએ. જ્યારે દીનની સેવા સરળ હોય, ત્યારે તો દરેક આગળ આવે છે. પરંતુ જ્યારે મુશ્કેલી આવે, જ્યારે સમય આપવો પડે, જ્યારે ત્યાગ કરવો પડે, જ્યારે પોતાના સ્વાર્થ સામે અલ્લાહની ખુશનૂદી પસંદ કરવી પડે, ત્યારે હું કઈ બાજુ ઊભો રહીશ? કારણ કે ઉહુદનો પહેલો પાઠ એ નથી કે કોણે યુદ્ધ જીત્યું. પહેલો પાઠ એ છે કે કોણ અંત સુધી અલ્લાહ સાથે ઊભો રહ્યો. અલ્લાહ આપણને એવો ઇમાન અતા કરે, જે સરળ સમયમાં પણ મજબૂત રહે, અને મુશ્કેલ સમયમાં તો વધુ મજબૂત બની જાય. આમીન. |
|
July 14
અસ્સલામુ અલૈકુમ વ રહમતુલ્લાહિ વ બરકાતુહુ સૂરા આલે ઇમરાન ઉહુદનું યુદ્ધ ભાગ ૨ એક મહાન નેતા... જેણે પોતાના મત કરતાં મશવરાને મહત્ત્વ આપ્યું
પાછલા ભાગમાં આપણે જોયું કે બદર પછી મક્કાના મુશરિકોએ બદલો લેવાનો નિર્ણય કર્યો. ત્રણ હજાર જેટલી સૈના સાથે તેઓ મદીના તરફ આગળ વધ્યા. સમાચાર મદીના પહોંચ્યા. હવે એક મોટો નિર્ણય લેવાનો હતો. શહેરની અંદર રહીને રક્ષણ કરવું? કે બહાર નીકળીને યુદ્ધ કરવું? આ ક્ષણમાં મુહંમદ રસૂલુલ્લાહ (સલ્લલ્લાહુ અલૈહિ વસલ્લમ) આપણને નેતૃત્વનો એવો પાઠ શીખવે છે, જે આજ સુધી દુનિયાના કોઈ પણ મહાન નેતૃત્વના સિદ્ધાંત કરતાં ઊંચો છે.
સામાન્ય રાજાઓ શું કરતા? પોતે નિર્ણય લેતા. લોકોને માત્ર આદેશ આપતા. પ્રશ્ન પૂછવાની પરવાનગી ન આપતા. પરંતુ અલ્લાહના રસૂલનો માર્ગ અલગ હતો. તેમણે પોતાના સહાબાઓને એકત્ર કર્યા. તેમની સલાહ માંગી. તેમના વિચારો સાંભળ્યા.
ઇતિહાસકારો લખે છે કે મુહંમદ રસૂલુલ્લાહ (સલ્લલ્લાહુ અલૈહિ વસલ્લમ) ની પ્રારંભિક રાય એવી હતી કે મદીનાની અંદર રહીને રક્ષણ કરવું વધુ યોગ્ય રહેશે. શહેરની ગલીઓ અને રસ્તાઓનો લાભ મળશે. સ્ત્રીઓ અને બાળકો પણ સુરક્ષિત રહેશે. અને દુશ્મનને શહેરની અંદર આગળ વધવું મુશ્કેલ પડશે.
પરંતુ... બદરમાં ભાગ ન લઈ શકેલા કેટલાક યુવાન સહાબાઓએ ઉત્સાહપૂર્વક વિનંતી કરી. તેમણે કહ્યું, "હે અલ્લાહના રસૂલ, અમે શહેરની બહાર જઈને દુશ્મનનો સામનો કરવા માંગીએ છીએ. અમે નથી ઇચ્છતા કે લોકો એવું સમજે કે મુસ્લિમો ડરી ગયા." આ તેમની બહાદુરી હતી. પરંતુ સાથે સાથે યુવાનીનો ઉત્સાહ પણ હતો.
મુહંમદ રસૂલુલ્લાહ (સલ્લલ્લાહુ અલૈહિ વસલ્લમ) એ દરેકની વાત ધીરજથી સાંભળી. કોઈને અપમાનિત કર્યા નહીં. કોઈને ચૂપ રહેવાનું કહ્યું નહીં. કોઈની ભાવનાનો મજાક ઉડાવ્યો નહીં. આ જ તો શૂરા છે. સાંભળવું. વિચારવું. અને પછી નિર્ણય લેવો.
પછી બહુમતીની રાય પ્રમાણે નિર્ણય લેવાયો. મદીનાની બહાર જઈને યુદ્ધ કરવાનો. મુહંમદ રસૂલુલ્લાહ (સલ્લલ્લાહુ અલૈહિ વસલ્લમ) ઘરે ગયા. પોતાનું બખ્તર પહેર્યું. હથિયાર ધારણ કર્યા. હવે નિર્ણય થઈ ગયો હતો.
થોડીવાર પછી... કેટલાક સહાબાઓને લાગ્યું કે કદાચ આપણે આગ્રહ કરીને ભૂલ કરી. તેમણે વિનમ્રતાથી કહ્યું, "હે અલ્લાહના રસૂલ, જો આપ ઇચ્છો તો આપણે શહેરની અંદર જ રહીશું." પરંતુ હવે જવાબ આવ્યો, જે ઇતિહાસમાં સદાકાળ માટે લખાઈ ગયો.
"કોઈ નબી માટે યોગ્ય નથી કે એકવાર બખ્તર પહેરી લે પછી અલ્લાહ નિર્ણય ન કરે ત્યાં સુધી તેને ઉતારી દે."
વિચાર કરો... આ શબ્દોમાં કેટલું મહાન નેતૃત્વ છુપાયેલું છે. નિર્ણય પહેલાં સંપૂર્ણ મશવરો. પરંતુ નિર્ણય પછી સંપૂર્ણ દૃઢતા. દરેક દિવસ નિર્ણય બદલતો માણસ, ક્યારેય સમાજને સ્થિરતા આપી શકતો નથી.
પછી અલ્લાહ આ સિદ્ધાંતને કુરઆનમાં હંમેશ માટે ઉતારી દે છે.
فَبِمَا رَحْمَةٍ مِّنَ اللَّهِ لِنتَ لَهُمْ અલ્લાહની રહેમતથી તમે તેમની સાથે નરમ વ્યવહાર કર્યો.
وَشَاوِرْهُمْ فِي الْأَمْرِ અને કાર્યોમાં તેમની સાથે મશવરો કરો.
فَإِذَا عَزَمْتَ فَتَوَكَّلْ عَلَى اللَّهِ પછી જ્યારે નિર્ણય લઈ લો, તો અલ્લાહ પર ભરોસો રાખો. સૂરા આલે ઇમરાન ૩:૧૫૯
આ આયત ઉહુદ પછી ઉતરી, પરંતુ તે ઉહુદ પહેલાંના આ સમગ્ર પ્રસંગને સમજાવે છે. અલ્લાહે રસૂલને શું શીખવ્યું? પહેલાં... નરમ સ્વભાવ. પછી... મશવરો. અને પછી... દૃઢ નિર્ણય અને અલ્લાહ પર તવક્કુલ. આ છે ઇસ્લામી નેતૃત્વ.
સમજણ ઘણા લોકો માને છે કે સારો નેતા એવો હોય જે ક્યારેય કોઈની સલાહ ન લે. કુરઆન તેનો વિપરીત પાઠ શીખવે છે. અલ્લાહના રસૂલ, જેઓ પર વહી ઉતરતી હતી, તેઓ પણ મશવરો કરતા હતા. તો પછી આપણા જેવા સામાન્ય માણસો માટે મશવરો કેટલો જરૂરી હશે? પરંતુ કુરઆન એટલું જ નથી કહેતો. મશવરો કર્યા પછી, જો નિર્ણય થઈ જાય, તો વારંવાર સંશયમાં જીવવું પણ યોગ્ય નથી. પછી તવક્કુલ સાથે આગળ વધવું. આ જ મોમિનનો માર્ગ છે.
આજે આપણે પોતાના દિલને એક પ્રશ્ન પૂછીએ. જ્યારે હું કોઈ મહત્વનો નિર્ણય લઉં છું, શું હું જ્ઞાનવાન અને વિશ્વાસપાત્ર લોકો સાથે મશવરો કરું છું? અને જ્યારે નિર્ણય થઈ જાય, શું હું અલ્લાહ પર ભરોસો રાખીને આગળ વધું છું? કે પછી દરેક પગલે ડગમગી જાઉં છું? સૂરા આલે ઇમરાન શીખવે છે કે જે નિર્ણય મશવરા, હિકમત, અને તવક્કુલથી લેવાય, તેમાં દિલને શાંતિ મળે છે. પરિણામ જે પણ હોય, મોમિન જાણે છે કે તેણે પોતાની ફરજ અલ્લાહ માટે નિભાવી છે. અલ્લાહ આપણને નમ્રતા અતા કરે, સાચા લોકો સાથે મશવરો કરવાની તૌફીક આપે, અને દરેક નિર્ણય પછી પોતાના પર સંપૂર્ણ તવક્કુલ રાખવાની શક્તિ આપે. આમીન. |
|
July 13
અસ્સલામુ અલૈકુમ વ રહમતુલ્લાહિ વ બરકાતુહુ સૂરા આલે ઇમરાન ઉહુદનું યુદ્ધ ભાગ ૧ બદર પછી મક્કામાં શું થયું?
આપણે બધા બદરના યુદ્ધ વિશે સાંભળ્યું છે. પરંતુ એક પ્રશ્ન કદાચ ઓછો પૂછીએ છીએ. બદર પછી શું થયું? શું બધું શાંત થઈ ગયું? શું મક્કાના લોકો એ સત્ય સ્વીકારી લીધું? કે પછી ઇતિહાસે એક નવો વળાંક લીધો? સૂરા આલે ઇમરાન હવે આપણને ઇસ્લામના ઇતિહાસની એવી ઘટનામાં લઈ જાય છે, જ્યાં માત્ર તલવારો જ નહીં, પણ દિલોની પણ કસોટી થવાની હતી.
સૌ પ્રથમ... ચાલો બદરને યાદ કરીએ. મુહંમદ રસૂલુલ્લાહ (સલ્લલ્લાહુ અલૈહિ વસલ્લમ) સાથે લગભગ ત્રણસો તેર મોમિન હતા. સામે મક્કાની મોટી સેના હતી. સંખ્યા ઓછી હતી. સાધનો ઓછા હતા. પરંતુ એક વસ્તુ વધારે હતી. અલ્લાહ પર સંપૂર્ણ ભરોસો. અલ્લાહે બદરમાં મોમિનોને વિજય આપ્યો. આ વિજય માત્ર યુદ્ધનો નહોતો. તે સત્યનો વિજય હતો.
પરંતુ... મક્કાના નેતાઓ માટે આ હાર માત્ર સૈનિક હાર નહોતી. તેમના અહંકારને આઘાત લાગ્યો હતો. તેમના વેપારને નુકસાન થયું. તેમની રાજકીય પ્રતિષ્ઠા ઘટી. તેમના ઘણા મુખ્ય નેતાઓ માર્યા ગયા. આથી તેમણે નક્કી કર્યું. આ હારનો બદલો લેવામાં આવશે. કોઈ પણ કિંમતે.
ઇતિહાસકારો લખે છે કે મક્કામાં શોકની સાથે સાથે બદલો લેવાની આગ સળગી રહી. જે વેપારી કાફલો બચી ગયો હતો, તેના નફાનો મોટો ભાગ નવા યુદ્ધની તૈયારી માટે રાખવામાં આવ્યો. શસ્ત્રો ભેગા કરવામાં આવ્યા. નવી સેના તૈયાર થઈ. અરબના વિવિધ કબીલાઓને સાથે જોડવાનો પ્રયાસ થયો. એક જ હેતુ હતો. મદીનાને હરાવવું. અને ઇસ્લામનો અંત લાવી દેવાનો પ્રયત્ન કરવો.
પરંતુ બીજી તરફ... મદીનામાં શું થઈ રહ્યું હતું? મુહંમદ રસૂલુલ્લાહ (સલ્લલ્લાહુ અલૈહિ વસલ્લમ) લોકોને યુદ્ધ માટે નહીં, પરંતુ કુરઆન માટે તૈયાર કરી રહ્યા હતા. નમાઝ શીખવાઈ રહી હતી. ઇબાદત મજબૂત બનતી હતી. અખલાક સુધારવામાં આવી રહ્યા હતા. ભાઈચારો વધતો હતો. એક તરફ લોકો તલવાર તૈયાર કરી રહ્યા હતા. બીજી તરફ કુરઆન દિલ તૈયાર કરી રહ્યું હતું. આ બંને વચ્ચેનો ફરક સમજવો ખૂબ જરૂરી છે.
પછી અલ્લાહ આ ઘટનાનો ઉલ્લેખ કરે છે.
وَإِذْ غَدَوْتَ مِنْ أَهْلِكَ تُبَوِّئُ الْمُؤْمِنِينَ مَقَاعِدَ لِلْقِتَالِ અને યાદ કરો, જ્યારે તમે વહેલી સવારે પોતાના ઘરેથી નીકળ્યા, અને મોમિનોને યુદ્ધ માટે તેમની જગ્યાઓ બતાવી રહ્યા હતા. સૂરા આલે ઇમરાન ૩:૧૨૧
આ આયતથી ઉહુદની કથા શરૂ થાય છે. પણ ધ્યાન આપો... અલ્લાહ સીધા યુદ્ધનું વર્ણન શરૂ કરતા નથી. સૌ પ્રથમ તેઓ રસૂલની તૈયારીનો ઉલ્લેખ કરે છે. એક સાચો નેતા યુદ્ધ શરૂ થવાના દિવસે તૈયારી કરતો નથી. તે પહેલાથી જ લોકોના દિલ તૈયાર કરે છે. તેમને જવાબદારી શીખવે છે. તેમને તક્વા શીખવે છે. તેમને સબર શીખવે છે.
ઇતિહાસ આપણને કહે છે કે ઉહુદનું યુદ્ધ માત્ર મક્કા અને મદીના વચ્ચેનું યુદ્ધ નહોતું. તે બે વિચારધારાઓ વચ્ચેનું યુદ્ધ હતું. એક તરફ અહંકાર. બીજી તરફ તક્વા. એક તરફ બદલો. બીજી તરફ ન્યાય. એક તરફ દુનિયાની સત્તા. બીજી તરફ અલ્લાહની ખુશનૂદી.
સમજણ ઘણીવાર માણસ વિચારે છે કે મોટી કસોટી અચાનક આવી જાય છે. પરંતુ કુરઆન બતાવે છે કે મોટી કસોટી પહેલાં અલ્લાહ માણસને તૈયાર કરે છે. બદરમાં વિજય મળ્યો. પરંતુ હવે ઉહુદમાં એક નવી કસોટી આવવાની હતી. કારણ કે અલ્લાહ માત્ર જીત આપતા નથી. અલ્લાહ પોતાના બંદાઓને ઘડે પણ છે.
આજે આપણે પોતાના દિલને એક પ્રશ્ન પૂછીએ. જ્યારે અલ્લાહ મને કોઈ જવાબદારી આપે, ત્યારે શું હું માત્ર પરિણામ વિશે વિચારું છું? કે પછી હું તેની તૈયારી પણ કરું છું? કારણ કે ઇસ્લામ શીખવે છે કે સફળતા માત્ર અંતિમ પરિણામમાં નથી. સફળતા એમાં છે કે માણસ અલ્લાહની આજ્ઞા પ્રમાણે પોતાની ફરજ નિભાવે. બાકીનો નિર્ણય અલ્લાહના હાથમાં છે. અલ્લાહ આપણને દરેક કસોટી પહેલાં પોતાના કુરઆન દ્વારા તૈયાર કરે, અને દરેક પરિસ્થિતિમાં પોતાના પર સંપૂર્ણ ભરોસો રાખવાની તૌફીક અતા કરે. આમીન. |
|
July 12
અસ્સલામુ અલૈકુમ વ રહમતુલ્લાહિ વ બરકાતુહુ સૂરા આલે ઇમરાન દરેક સ્મિત મિત્રતાનું નથી હોતું... અને દરેક વિરોધી હંમેશા ખુલ્લો દેખાતો નથી.
મોમિનનું દિલ સાફ હોવું જોઈએ. પરંતુ શું મોમિને દરેક માણસ પર આંખ બંધ કરીને વિશ્વાસ કરી લેવો જોઈએ? શું ઇસ્લામ આપણને માત્ર સારા બનવાનું શીખવે છે? કે સાથે સાથે સમજદાર બનવાનું પણ શીખવે છે? સૂરા આલે ઇમરાન આજે આપણને એવી હિકમત શીખવે છે, જે દરેક યુગમાં એટલી જ જરૂરી છે જેટલી મુહંમદ રસૂલુલ્લાહ (સલ્લલ્લાહુ અલૈહિ વસલ્લમ)ના સમયમાં હતી.
يَا أَيُّهَا الَّذِينَ آمَنُوا لَا تَتَّخِذُوا بِطَانَةً مِّن دُونِكُمْ لَا يَأْلُونَكُمْ خَبَالًا وَدُّوا مَا عَنِتُّمْ હે ઈમાન લાવનારાઓ, એવા લોકોને પોતાના આંતરિક વિશ્વાસપાત્ર ન બનાવો, જે તમારા હિતની ચિંતા કરતા નથી. તેઓ ઈચ્છે છે કે તમે મુશ્કેલીમાં પડો. સૂરા આલે ઇમરાન ૩:૧૧૮
ધ્યાન આપો... અલ્લાહ અહીં દરેક બિન મુસ્લિમ વિશે વાત નથી કરતા. કુરઆન અન્ય સ્થળે ન્યાયી અને વિશ્વાસપાત્ર લોકોની પ્રશંસા પણ કરે છે. અહીં વાત એવા લોકોની છે, જેઓ દિલમાં દુશ્મની રાખીને મિત્રતાનો દેખાવ કરે છે. જેઓ વિશ્વાસ જીતે છે, પણ પછી તે વિશ્વાસનો ઉપયોગ નુકસાન પહોંચાડવા માટે કરે છે.
ઇતિહાસ તરફ નજર કરીએ. મદીનામાં મુસ્લિમ સમાજ ધીમે ધીમે મજબૂત બની રહ્યો હતો. આથી કેટલાક લોકો બહારથી મિત્રતાનો દેખાવ કરતા, પરંતુ અંદરથી તેઓ ઈચ્છતા હતા કે મુસ્લિમ સમાજ નબળો પડે. તેઓ માહિતી મેળવતા. અફવાઓ ફેલાવતા. શંકા ઊભી કરતા. અને યોગ્ય તકની રાહ જોતા. કુરઆન મોમિનોને શીખવે છે કે ઇખ્લાસ રાખો, પણ બેદરકાર ન બનો.
પછી અલ્લાહ તેમના દિલની સ્થિતિ વર્ણવે છે.
قَدْ بَدَتِ الْبَغْضَاءُ مِنْ أَفْوَاهِهِمْ وَمَا تُخْفِي صُدُورُهُمْ أَكْبَرُ તેમના મોઢામાંથી તેમની દુશ્મની પ્રગટ થઈ જાય છે. અને જે તેઓ પોતાના દિલમાં છુપાવે છે, તે તો તેની કરતાં પણ વધારે છે. સૂરા આલે ઇમરાન ૩:૧૧૮
કેટલી ઊંડી વાત છે. માણસ શબ્દો છુપાવી શકે. ભાવનાઓ છુપાવી શકે. પરંતુ જ્યારે દિલમાં જૂત્થ, ઈર્ષ્યા અથવા દ્વેષ ભરાઈ જાય, ત્યારે કોઈને કોઈ સમયે તે તેની ભાષા, તેના વર્તન, અથવા તેના નિર્ણયોમાં દેખાઈ જ જાય છે. અલ્લાહ બધું જાણે છે.
પછી અલ્લાહ મોમિનોની સરળતા વર્ણવે છે.
هَا أَنتُمْ أُولَاءِ تُحِبُّونَهُمْ وَلَا يُحِبُّونَكُمْ જુઓ, તમે તેમને પ્રેમ કરો છો, પરંતુ તેઓ તમને પ્રેમ કરતા નથી. સૂરા આલે ઇમરાન ૩:૧૧૯
આ આયત કોઈને ધિક્કારવાનું નથી શીખવતી. આ આયત દિલને જાગૃત બનાવે છે. મોમિન દરેક સાથે ન્યાય કરે. દરેક સાથે સદાચાર રાખે. પરંતુ પોતાનું દિલ અને વિશ્વાસ કોને સોંપવું, તે બાબતમાં સમજદારી રાખે.
પછી અલ્લાહ એક અદ્ભુત માનસિક સ્થિતિનું વર્ણન કરે છે.
إِن تَمْسَسْكُمْ حَسَنَةٌ تَسُؤْهُمْ وَإِن تُصِبْكُمْ سَيِّئَةٌ يَفْرَحُوا بِهَا જો તમને કોઈ ભલાઈ મળે, તો તેમને દુઃખ થાય છે. અને જો તમને કોઈ મુશ્કેલી આવે, તો તેઓ ખુશ થાય છે. સૂરા આલે ઇમરાન ૩:૧૨૦
આ કસોટી દરેક યુગમાં છે. વિચાર કરો... જે માણસ તમારી સફળતાથી ખુશ થાય, તમારી પ્રગતિ માટે દુઆ કરે, તમારી ભૂલ થાય તો પ્રેમથી સુધારે, તે તમારા માટે રહેમત છે. પરંતુ જે તમારી સફળતા જોઈને બેચેન થઈ જાય, અને તમારી મુશ્કેલીમાં આનંદ અનુભવે, તેના વિશે કુરઆન આપણને વિચારવાનું કહે છે.
પછી અલ્લાહ મોમિનોને સૌથી મોટી ઢાલ આપે છે.
وَإِن تَصْبِرُوا وَتَتَّقُوا لَا يَضُرُّكُمْ كَيْدُهُمْ شَيْئًا જો તમે સબર રાખશો, અને તક્વા પર અડગ રહેશો, તો તેમની કોઈ પણ ચાલ તમને નુકસાન પહોંચાડી શકશે નહીં. સૂરા આલે ઇમરાન ૩:૧૨૦
ધ્યાન આપો... અલ્લાહે એવું નથી કહ્યું કે લોકો તમારી વિરુદ્ધ યોજના નહીં બનાવે. અલ્લાહે કહ્યું, જો તમારામાં સબર અને તક્વા હશે, તો તેમની યોજનાઓ અંતે તમને નુકસાન નહીં પહોંચાડી શકે. મોમિનની તાકાત તેની સંખ્યામાં નથી. તેના હથિયારોમાં નથી. તેના ધનમાં નથી. તેની સૌથી મોટી તાકાત અલ્લાહ સાથેનો સંબંધ છે.
સમજણ આ આયતો આપણને શીખવે છે કે સારો માણસ બનવું અને સમજદાર માણસ બનવું, બન્ને જરૂરી છે. ઇસ્લામ આપણને સૌ સાથે ન્યાય કરવાનું શીખવે છે. પરંતુ સાથે સાથે દિલ, વિશ્વાસ અને દીનની જવાબદારી કોના હાથમાં આપવી, તેમાં હિકમત રાખવાનું પણ શીખવે છે. સાચો મોમિન ન તો દરેક ઉપર શંકા કરે છે, ન તો દરેક ઉપર આંખ બંધ કરીને વિશ્વાસ કરે છે. તે અલ્લાહની હિદાયતના પ્રકાશમાં લોકો અને પરિસ્થિતિઓને સમજે છે.
આજે આપણે પોતાના દિલને એક પ્રશ્ન પૂછીએ. જ્યારે હું કોઈની નજીક જાઉં છું, ત્યારે હું માત્ર મીઠી વાતોથી પ્રભાવિત થઈ જાઉં છું? કે પછી હું તેના અખલાક, તેના અમલ, તેની સચ્ચાઈ, અને અલ્લાહ પ્રત્યેની તેની નિષ્ઠા પણ જોઉં છું? કારણ કે કુરઆન શીખવે છે કે સચ્ચા સંબંધો દેખાવ પર નહીં, પણ સત્ય, વિશ્વાસ અને તક્વા પર ઊભા રહે છે. અલ્લાહ આપણને એવા મિત્રો અતા કરે, જે આપણને દુનિયામાં પણ અલ્લાહ તરફ લઈ જાય, અને આખિરતમાં પણ સફળતા તરફ. આમીન. |
|
July 10
અસ્સલામુ અલૈકુમ વ રહમતુલ્લાહિ વ બરકાતુહુ સૂરા આલે ઇમરાન અલ્લાહે કોને કહ્યું... તમે માનવજાત માટે શ્રેષ્ઠ ઉમ્મત છો? અને શા માટે?
દરેક મુસ્લિમે આ આયત ઘણી વખત સાંભળી હશે. "તમે શ્રેષ્ઠ ઉમ્મત છો." પરંતુ શું આપણે ક્યારેય વિચાર્યું છે કે અલ્લાહે આ સન્માન કયા આધારે આપ્યું? શું માત્ર મુસ્લિમ તરીકે જન્મી જવાથી? શું કોઈ ખાસ કુટુંબ સાથે જોડાયેલા હોવાથી? શું કોઈ જાતિ અથવા વંશના કારણે? કુરઆનનો જવાબ ખૂબ સ્પષ્ટ છે. શ્રેષ્ઠતા જન્મથી મળતી નથી. શ્રેષ્ઠતા અલ્લાહની આજ્ઞાનું પાલન કરીને પ્રાપ્ત થાય છે.
كُنتُمْ خَيْرَ أُمَّةٍ أُخْرِجَتْ لِلنَّاسِ تَأْمُرُونَ بِالْمَعْرُوفِ وَتَنْهَوْنَ عَنِ الْمُنكَرِ وَتُؤْمِنُونَ بِاللَّهِ તમે માનવજાતના હિત માટે ઉભી કરવામાં આવેલી શ્રેષ્ઠ ઉમ્મત છો. તમે સારા કાર્યોનો હુકમ આપો છો. ખરાબ કાર્યોથી રોકો છો. અને અલ્લાહ પર ઈમાન રાખો છો. સૂરા આલે ઇમરાન ૩:૧૧૦
ધ્યાન આપો... અલ્લાહે પહેલાં "શ્રેષ્ઠ ઉમ્મત" કહ્યું નથી. પહેલાં તેની ઓળખ આપી. સારા કાર્ય તરફ બોલાવવું. જૂલ્મ અને બુરાઈથી રોકવું. અને અલ્લાહ પર મજબૂત ઈમાન રાખવું. પછી આ સન્માન આપ્યું. એટલે કે આ દરજ્જો જવાબદારી સાથે જોડાયેલો છે.
ઇતિહાસ તરફ નજર કરીએ. જ્યારે આ આયતો ઉતરી, ત્યારે મુસ્લિમો દુનિયાની સૌથી શક્તિશાળી કૌમ નહોતા. તેમની પાસે વિશાળ સામ્રાજ્ય નહોતું. મોટી સંપત્તિ નહોતી. અસંખ્ય સૈનિકો નહોતા. ઘણા તો ગરીબ હતા. ઘણાએ પોતાના ઘરો છોડ્યા હતા. ઘણાએ અલ્લાહના દીન માટે તકલીફો સહન કરી હતી. તેમ છતાં અલ્લાહે તેમને "શ્રેષ્ઠ ઉમ્મત" કહ્યું. કારણ કે અલ્લાહની નજરમાં મહાનતા સંપત્તિથી નથી માપાતી. મહાનતા અકીદા, અખલાક અને અમલથી માપાય છે.
આપણે મુહંમદ રસૂલુલ્લાહ (સલ્લલ્લાહુ અલૈહિ વસલ્લમ)ના જીવનમાં પણ આ જ પાઠ જોઈએ છીએ. મક્કામાં જ્યારે તેઓ એકલા હતા, ત્યારે પણ તેમણે સત્ય છુપાવ્યું નહીં. મદીનામાં જ્યારે તેઓ શક્તિશાળી બન્યા, ત્યારે પણ તેમણે ન્યાય છોડ્યો નહીં. તેમણે ક્યારેય એવું કહ્યું નહીં કે લોકો મારા માટે જીવે. તેમણે હંમેશાં કહ્યું, અલ્લાહની ઇબાદત કરો. અલ્લાહની આજ્ઞાનું પાલન કરો. અલ્લાહને રાજી કરો. સાચા નેતાની ઓળખ એ છે કે તે લોકોને પોતાની તરફ નહીં, પણ અલ્લાહ તરફ બોલાવે.
પછી કુરઆન એક મહત્વપૂર્ણ વાત કહે છે.
وَلَوْ آمَنَ أَهْلُ الْكِتَابِ لَكَانَ خَيْرًا لَّهُم જો અહલે કિતાબ પણ સાચા દિલથી ઈમાન લાવ્યા હોત, તો તે તેમના પોતાના માટે વધુ સારું હોત. સૂરા આલે ઇમરાન ૩:૧૧૦
અલ્લાહ અહીં એક મહાન સિદ્ધાંત શીખવે છે. સત્ય સ્વીકારવાથી અલ્લાહને કોઈ લાભ થતો નથી. લાભ તો માણસને જ થાય છે. અલ્લાહ કોઈનો મોહતાજ નથી. માણસ અલ્લાહની હિદાયતનો મોહતાજ છે.
પછી અલ્લાહ એવા લોકોની પ્રશંસા પણ કરે છે જેઓ સચ્ચાઈ પર અડગ રહ્યા.
لَيْسُوا سَوَاءً બધા લોકો સમાન નથી. મિન્ અહ્લિલ કિતાબિ ઉમ્મતુન કાઈમહ. અહલે કિતાબમાં એવા લોકો પણ છે, જે સત્ય પર અડગ રહે છે.
يَتْلُونَ آيَاتِ اللَّهِ آنَاءَ اللَّيْلِ وَهُمْ يَسْجُدُونَ તેઓ રાત્રિના સમયે અલ્લાહની આયતોનું પઠન કરે છે. અને અલ્લાહ સમક્ષ સજ્દો કરે છે.
يُؤْمِنُونَ بِاللَّهِ وَالْيَوْمِ الْآخِرِ તેઓ અલ્લાહ અને આખિરત પર ઈમાન રાખે છે.
وَيَأْمُرُونَ بِالْمَعْرُوفِ وَيَنْهَوْنَ عَنِ الْمُنكَرِ وَيُسَارِعُونَ فِي الْخَيْرَاتِ તેઓ સારા કાર્યો તરફ બોલાવે છે. બુરાઈથી રોકે છે. અને નેક કાર્યોમાં આગળ વધવા માટે ઉત્સુક રહે છે. સૂરા આલે ઇમરાન ૩:૧૧૩ અને ૩:૧૧૪
વિચાર કરો... અલ્લાહે તેમની વંશાવળીની પ્રશંસા નથી કરી. તેમના હોદ્દાની પ્રશંસા નથી કરી. તેમના ધનની પ્રશંસા નથી કરી. અલ્લાહે તેમના અમલની પ્રશંસા કરી. આ જ કુરઆનનો ન્યાય છે. જે જ્યાં સત્ય પર ઉભો રહેશે, અલ્લાહ તેની કદર કરશે.
સમજણ આ આયતો આપણને શીખવે છે કે મોમિનની ઓળખ તેના નામથી નથી થતી. તેના વસ્ત્રોથી નથી થતી. તેના દાવાથી નથી થતી. તેની ઓળખ તેના અમલથી થાય છે. શું તે અલ્લાહને સૌથી ઉપર રાખે છે? શું તે સત્યનો સાથ આપે છે? શું તે અન્યાય સામે અવાજ ઉઠાવે છે? શું તે પોતાના લાભ કરતાં અલ્લાહની ખુશનૂદીને મહત્વ આપે છે? આ પ્રશ્નોના જવાબ જ મોમિનનું સાચું સ્થાન નક્કી કરે છે.
આજે આપણે પોતાના દિલને એક પ્રશ્ન પૂછીએ. શું હું માત્ર એટલા માટે ખુશ છું કે હું મુસ્લિમ છું? કે પછી હું એવી જિંદગી જીવવાનો પ્રયત્ન પણ કરું છું, જેના કારણે અલ્લાહ મને પોતાની શ્રેષ્ઠ ઉમ્મતનો ભાગ ગણાવે? કારણ કે અલ્લાહનો આ સન્માન કોઈ જન્મસિદ્ધ અધિકાર નથી. તે એક અમાનત છે. અને આ અમાનતને સાચવવાનો માર્ગ છે, અલ્લાહની ઇબાદત, કુરઆનનું અનુસરણ, અને દરેક પરિસ્થિતિમાં હકનો સાથ. અલ્લાહ આપણને એવી ઉમ્મત બનાવે, જે શબ્દોથી નહીં, પણ પોતાના અખલાક, ઇખ્લાસ અને અમલથી કુરઆનનું જીવંત ઉદાહરણ બને. આમીન. |
|
July 9
અસ્સલામુ અલૈકુમ વ રહમતુલ્લાહિ વ બરકાતુહુ સૂરા આલે ઇમરાન એક વૃદ્ધ માણસ... એક જૂની કવિતા... અને એક ક્ષણ માટે આખું મદીના ફરી વહેંચાઈ જવાનું હતું
ઇસ્લામ પહેલાં મદીનામાં બે મોટા કબીલા રહેતા હતા. અવ્સ અને ખઝરજ. વર્ષો સુધી તેઓ એકબીજા સામે યુદ્ધ કરતા રહ્યા. ઘણા લોકો માર્યા ગયા. ઘણા ઘરો બરબાદ થયા. પછી અલ્લાહે મુહંમદ રસૂલુલ્લાહ (સલ્લલ્લાહુ અલૈહિ વસલ્લમ)ને મોકલ્યા. કુરઆને તેમના દિલોને જોડ્યા. જે લોકો એકબીજાના દુશ્મન હતા, તે જ લોકો હવે એકબીજાના ભાઈ બની ગયા.
પરંતુ ઇતિહાસ આપણને શીખવે છે કે જૂના ઝખ્મો ક્યારેક શબ્દોથી પણ ફરી જીવંત થઈ શકે છે. એક દિવસ એક વૃદ્ધ માણસે અવ્સ અને ખઝરજના કેટલાક યુવાનોને સાથે બેઠેલા જોયા. તેમને આ ભાઈચારો પસંદ આવ્યો નહીં. તેણે એક યુવાનને કહ્યું, તેમની જૂની યુદ્ધોની કવિતાઓ તેમને સંભળાવ. જેમ જેમ જૂની વાતો યાદ આવવા લાગી, તેમ તેમ ભાવનાઓ ઉશ્કેરાઈ. અવાજ ઊંચા થવા લાગ્યા. પછી કોઈએ કહ્યું, ચાલો ફરી મેદાનમાં મળીએ. એક ક્ષણ માટે એવું લાગ્યું કે વર્ષોની મહેનત વ્યર્થ થઈ જશે.
તે જ સમયે આ સમાચાર મુહંમદ રસૂલુલ્લાહ (સલ્લલ્લાહુ અલૈહિ વસલ્લમ) સુધી પહોંચ્યા. તેઓ તરત જ ત્યાં આવ્યા. તેમણે લોકોને યાદ અપાવ્યું, "શું અલ્લાહે તમારા દિલોને જોડ્યા નથી? શું તમે ફરી અજ્ઞાનના દિવસોમાં પાછા જશો?" લોકોની આંખોમાં આંસુ આવી ગયા. તેઓ એકબીજાને ભેટ્યા. અને અલ્લાહે આ પ્રસંગના પાઠને કુરઆનમાં સદાકાળ માટે ઉતારી દીધો.
يَا أَيُّهَا الَّذِينَ آمَنُوا اتَّقُوا اللَّهَ حَقَّ تُقَاتِهِ وَلَا تَمُوتُنَّ إِلَّا وَأَنتُم مُّسْلِمُونَ હે ઈમાન લાવનારાઓ, અલ્લાહનો એવો તક્વા રાખો જેવો રાખવાનો હક છે. અને મૃત્યુ આવે ત્યાં સુધી મુસ્લિમ તરીકે જ જીવો. સૂરા આલે ઇમરાન ૩:૧૦૨
ધ્યાન આપો... અલ્લાહે પહેલાં તક્વાની વાત કરી. કારણ કે દિલમાં તક્વા ન હોય, તો એક નાનો શબ્દ પણ મોટો ઝઘડો ઉભો કરી શકે.
પછી અલ્લાહે એક એવું વાક્ય ઉતાર્યું, જે સદીઓથી મુસ્લિમ ઉમ્મત માટે માર્ગદર્શન છે.
وَاعْتَصِمُوا بِحَبْلِ اللَّهِ جَمِيعًا وَلَا تَفَرَّقُوا તમામ મળીને અલ્લાહની દોરીને મજબૂતીથી પકડી રાખો. અને અલગ અલગ જૂથોમાં વહેંચાઈ જશો નહીં. સૂરા આલે ઇમરાન ૩:૧૦૩
વિચાર કરો... અલ્લાહે એવું નથી કહ્યું, કોઈ વ્યક્તિને પકડી રાખો. કોઈ પરિવારને પકડી રાખો. કોઈ કબીલાને પકડી રાખો. કોઈ સંસ્થાને પકડી રાખો. અલ્લાહે કહ્યું, અલ્લાહની દોરીને પકડી રાખો. કુરઆનના ઘણા મુફસ્સિરીન લખે છે કે "હબ્લુલ્લાહ"નો મુખ્ય અર્થ અલ્લાહની હિદાયત છે, જેમાં કુરઆન સૌથી કેન્દ્રસ્થાને છે, અને રસૂલની સુન્નત તે હિદાયતને જીવનમાં ઉતારવાનો માર્ગ બતાવે છે.
પછી અલ્લાહ તેમને તેમનો ભૂતકાળ યાદ અપાવે છે.
وَاذْكُرُوا نِعْمَتَ اللَّهِ عَلَيْكُمْ إِذْ كُنتُمْ أَعْدَاءً فَأَلَّفَ بَيْنَ قُلُوبِكُمْ અલ્લાહની તે નેઅમતને યાદ કરો, જ્યારે તમે એકબીજાના દુશ્મન હતા, પછી અલ્લાહે તમારા દિલોને જોડ્યા. અને તમે તેની નેઅમતથી ભાઈઓ બની ગયા. સૂરા આલે ઇમરાન ૩:૧૦૩
અહીં ખૂબ મોટો પાઠ છે. અલ્લાહે તેમના હાથોને પહેલાં જોડ્યા નહોતા. અલ્લાહે તેમના દિલોને જોડ્યા. જ્યારે દિલ જોડાય, ત્યારે સમાજ જોડાય. જ્યારે દિલોમાં અહંકાર આવી જાય, ત્યારે સમાજ તૂટી જાય.
પછી અલ્લાહ એક ચેતવણી આપે છે.
وَلَا تَكُونُوا كَالَّذِينَ تَفَرَّقُوا وَاخْتَلَفُوا مِن بَعْدِ مَا جَاءَهُمُ الْبَيِّنَاتُ તેમના જેવા ન બની જશો, જેઓ પાસે સ્પષ્ટ હિદાયત આવી ગયા પછી પણ અલગ અલગ થઈ ગયા અને પરસ્પર વિવાદોમાં પડી ગયા. સૂરા આલે ઇમરાન ૩:૧૦૫
ઇતિહાસ સાક્ષી છે. પહેલાંની ઘણી કૌમો અજ્ઞાનના કારણે નષ્ટ થઈ નહોતી. તેમની પાસે જ્ઞાન હતું. તેમની પાસે કિતાબ હતી. તેમની પાસે નબીઓનો વારસો હતો. પરંતુ જ્યારે વ્યક્તિગત અભિપ્રાય, અહંકાર, અને દુન્યવી હિત, અલ્લાહની હિદાયત કરતાં મોટા બની ગયા, ત્યારે તેઓ વિખેરાઈ ગયા.
સમજણ આ આયતો આપણને શીખવે છે કે એકતા માત્ર એક સાથે ઉભા રહેવાનું નામ નથી. સાચી એકતા ત્યારે બને છે, જ્યારે બધાના દિલ અલ્લાહ તરફ જોડાયેલા હોય. જો અલ્લાહ કેન્દ્રમાં હશે, તો મતભેદ પણ અદબ સાથે રહેશે. જો અહંકાર કેન્દ્રમાં આવશે, તો નાના મતભેદ પણ દુશ્મનીમાં બદલાઈ જશે.
આજે આપણે પોતાના દિલને એક પ્રશ્ન પૂછીએ. મારી સૌથી મજબૂત પકડ કોના પર છે? કોઈ વ્યક્તિ પર? કોઈ જૂથ પર? કોઈ નામ પર? કે અલ્લાહના કુરઆન પર? કારણ કે અલ્લાહે વચન આપ્યું છે કે જે તેની હિદાયતને મજબૂતીથી પકડી રાખશે, તે સીધા માર્ગથી ભટકાશે નહીં. અલ્લાહ આપણને તક્વા અતા કરે. આપણાં દિલોને જોડે. અને આપણને કુરઆનની સાથે મજબૂતીથી જોડેલા રાખે. આમીન. |
|
July 8
અસ્સલામુ અલૈકુમ વ રહમતુલ્લાહિ વ બરકાતુહુ સૂરા આલે ઇમરાન સમાજો ભટકે કેવી રીતે? અલ્લાહ ઇતિહાસનો એક એવો નિયમ જણાવે છે જે દરેક યુગમાં સાચો સાબિત થયો છે.
આપણે ઘણીવાર પૂછીએ છીએ... કોઈ સમાજ પાસે અલ્લાહની કિતાબ હોય... નબીઓનો ઇતિહાસ હોય... ઇબાદતના સ્થળો હોય... વિદ્વાનો હોય... તો પછી એવો સમાજ ભટકે કેવી રીતે? શું તેઓ પાસે જ્ઞાન નહોતું? શું તેમની પાસે કિતાબ નહોતી? સૂરા આલે ઇમરાન એક એવો જવાબ આપે છે જે દરેક મોમિને પોતાના દિલમાં ઉતારવો જોઈએ.
يَا أَهْلَ الْكِتَابِ لِمَ تَكْفُرُونَ بِآيَاتِ اللَّهِ وَاللَّهُ شَهِيدٌ عَلَىٰ مَا تَعْمَلُونَ હે અહલે કિતાબ, તમે અલ્લાહની આયતોનો ઇન્કાર કેમ કરો છો, જ્યારે અલ્લાહ તમારા દરેક કાર્યનો સાક્ષી છે? સૂરા આલે ઇમરાન ૩:૯૮
અહીં કુરઆન આપણને એક ખૂબ મહત્વની વાત શીખવે છે. સમસ્યા કિતાબ ન હોવાની નહોતી. સમસ્યા કિતાબ પ્રમાણે જીવવાની હતી. આયતો વાંચવી સરળ છે. આયતોને પોતાના જીવનમાં ઉતારવી મુશ્કેલ છે.
પછી અલ્લાહ વધુ ઊંડો પ્રશ્ન પૂછે છે.
قُلْ يَا أَهْلَ الْكِتَابِ لِمَ تَصُدُّونَ عَن سَبِيلِ اللَّهِ مَنْ آمَنَ تَبْغُونَهَا عِوَجًا وَأَنتُمْ شُهَدَاءُ કહો, હે અહલે કિતાબ, જે લોકો ઈમાન લાવે છે તેમને તમે અલ્લાહના માર્ગથી કેમ રોકો છો? તમે સીધા માર્ગને વાંકો બતાવવાનો પ્રયત્ન કરો છો, જ્યારે તમે જાતે સત્ય જાણો છો. સૂરા આલે ઇમરાન ૩:૯૯
આ આયતનો ઇતિહાસ ખૂબ વિચારવા જેવો છે. મદીનામાં કેટલાક લોકો એવા હતા જેમને પોતાની કિતાબોમાં અંતિમ રસૂલની નિશાનીઓની જાણ હતી. તેઓ સત્યથી અજાણ નહોતા. પરંતુ જ્યારે લોકો સત્ય સ્વીકારવા લાગ્યા, ત્યારે કેટલાકે શંકા ફેલાવવાનો પ્રયત્ન કર્યો. ક્યારેક પ્રશ્નો ઉભા કર્યા. ક્યારેક ગેરસમજ ઉભી કરી. ક્યારેક લોકોના દિલમાં સંદેહ નાખ્યો. કુરઆન આ વર્તનને ઓળખે છે.
વિચાર કરો... અલ્લાહ અહીં એક ખૂબ સૂક્ષ્મ બાબત જણાવે છે. જ્યારે માણસ પોતે સીધો માર્ગ છોડે છે, ત્યારે ઘણીવાર તે એટલાથી સંતોષ માનતો નથી. તે ઇચ્છે છે કે બીજા લોકો પણ એ જ રસ્તે ચાલે. તેથી તે સત્યને મુશ્કેલ બનાવે છે. સ્પષ્ટ વાતમાં ગૂંચવણ ઉભી કરે છે. અને પછી લોકો વિચારવા લાગે છે કે કદાચ હકીકત એટલી સ્પષ્ટ નથી.
પરંતુ કુરઆન ફરીથી માણસને મૂળ તરફ પાછો બોલાવે છે.
يَا أَيُّهَا الَّذِينَ آمَنُوا إِن تُطِيعُوا فَرِيقًا مِّنَ الَّذِينَ أُوتُوا الْكِتَابَ يَرُدُّوكُم بَعْدَ إِيمَانِكُمْ كَافِرِينَ હે ઈમાન લાવનારાઓ, જો તમે એવા કેટલાક લોકોનું અંધપણે અનુસરણ કરશો જેઓને અગાઉ કિતાબ આપવામાં આવી હતી, તો તેઓ તમને તમારા ઈમાન પછી ફરી ભટકાવવાનો પ્રયત્ન કરશે. સૂરા આલે ઇમરાન ૩:૧૦૦
આ આયતનો અર્થ એ નથી કે દરેક વ્યક્તિ ખરાબ છે. કુરઆન પોતે અન્ય સ્થળોએ ન્યાયી અને સચ્ચા અહલે કિતાબની પ્રશંસા પણ કરે છે. અહીં ચેતવણી એવા લોકો વિશે છે, જેઓ જ્ઞાનનો ઉપયોગ હિદાયત માટે નહીં, પરંતુ લોકોને ભટકાવવા માટે કરે છે. આથી પાઠ ખૂબ સ્પષ્ટ છે. દરેક વાતને અલ્લાહની કિતાબ પર ચકાસો.
પછી અલ્લાહ મોમિનોને આશ્વાસન આપે છે.
وَكَيْفَ تَكْفُرُونَ وَأَنتُمْ تُتْلَىٰ عَلَيْكُمْ آيَاتُ اللَّهِ وَفِيكُمْ رَسُولُهُ તમે કેવી રીતે ભટકી શકો, જ્યારે તમારી સામે અલ્લાહની આયતોનું પઠન થાય છે અને તમારા વચ્ચે તેનો રસૂલ છે? સૂરા આલે ઇમરાન ૩:૧૦૧
આ આયત આજે પણ જીવંત છે. આજે મુહંમદ રસૂલુલ્લાહ (સલ્લલ્લાહુ અલૈહિ વસલ્લમ) આપણી વચ્ચે શારીરિક રીતે નથી. તેમનું જીવનચરિત્ર છે. કુરઆન છે. અલ્લાહની હિદાયત આજે પણ આપણા માટે ઉપલબ્ધ છે. પ્રશ્ન એ નથી કે હિદાયત ક્યાં છે. પ્રશ્ન એ છે કે આપણે તેને શોધવા તૈયાર છીએ કે નહીં.
પછી અલ્લાહ એક એવો વાક્ય કહે છે જે દરેક મોમિન માટે જીવનનો આધાર બની શકે.
وَمَن يَعْتَصِمْ بِاللَّهِ فَقَدْ هُدِيَ إِلَىٰ صِرَاطٍ مُّسْتَقِيمٍ અને જે અલ્લાહને મજબૂતીથી પકડી રાખે છે, તેને ચોક્કસ સીધા માર્ગની હિદાયત આપવામાં આવી છે. સૂરા આલે ઇમરાન ૩:૧૦૧
વિચાર કરો... અલ્લાહે એવું નથી કહ્યું કે જે કોઈ વ્યક્તિને મજબૂતીથી પકડી રાખશે તે બચી જશે. અલ્લાહે કહ્યું, જે અલ્લાહને મજબૂતીથી પકડી રાખશે. આ ખૂબ મોટો ફરક છે. વ્યક્તિઓ બદલાય છે. સમાજ બદલાય છે. સમય બદલાય છે. પરંતુ અલ્લાહની હિદાયત બદલાતી નથી.
સમજણ કુરઆન આપણને શંકાશીલ બનવાનું નથી શીખવતું. પણ જાગૃત બનવાનું શીખવે છે. વિશ્વાસ રાખો. પણ તપાસો. સન્માન કરો. પણ અલ્લાહની કિતાબને સૌથી ઉપર રાખો. સાંભળો. પણ દરેક વાતને કુરઆનની કસોટી પર તોળો. આ જ મોમિનની ઓળખ છે.
આજે આપણે પોતાના દિલને એક પ્રશ્ન પૂછીએ. જ્યારે હું કોઈ દીની વાત સાંભળું છું, ત્યારે શું હું માત્ર એટલા માટે સ્વીકારી લઉં છું કે બોલનાર પ્રસિદ્ધ છે? કે પછી હું પૂછું છું... આ વાત માટે કુરઆનનો પુરાવો શું છે? મુહંમદ રસૂલુલ્લાહ (સલ્લલ્લાહુ અલૈહિ વસલ્લમ)ની સુન્નતમાં તેનો આધાર શું છે? કારણ કે અલ્લાહે આપણને આંખો માત્ર જોવા માટે નથી આપી. દિલ માત્ર માનવા માટે નથી આપ્યું. અલ્લાહે બુદ્ધિ પણ આપી છે, જેથી આપણે હક અને જૂઠ વચ્ચે ફરક કરી શકીએ.
સૂરા આલે ઇમરાનનો આ ભાગ આપણને શીખવે છે કે સમાજો ત્યારે સુરક્ષિત રહે છે, જ્યારે લોકો અલ્લાહની કિતાબ સાથે જીવંત સંબંધ રાખે છે. અને સમાજો ત્યારે કમજોર બનવા લાગે છે, જ્યારે લોકો કિતાબને છોડીને માત્ર નામો, પરંપરાઓ અથવા વ્યક્તિત્વોને પકડી લે છે. અલ્લાહ આપણને પોતાના કુરઆન સાથે જીવંત સંબંધ અતા કરે. અને આપણને સીધા માર્ગ પર અડગ રાખે. આમીન. |
|
July 7
અસ્સલામુ અલૈકુમ વ રહમતુલ્લાહિ વ બરકાતુહુ સૂરા આલે ઇમરાન એક ઘર... જે પથ્થરોથી નહીં, પરંતુ તૌહીદ પર ઊભું કરવામાં આવ્યું.
આજે દુનિયામાં લાખો ઇમારતો છે. રાજમહેલો છે. કિલ્લાઓ છે. મંદિરો છે. મસ્જિદો છે. પરંતુ શું તમે જાણો છો કે પૃથ્વી પર અલ્લાહની ઇબાદત માટે સૌથી પહેલું ઘર કયું હતું? કુરઆન આજે આપણને હજારો વર્ષ પાછળ લઈ જાય છે.
إِنَّ أَوَّلَ بَيْتٍ وُضِعَ لِلنَّاسِ لَلَّذِي بِبَكَّةَ مُبَارَكًا وَهُدًى لِّلْعَالَمِينَ નિશ્ચિતપણે લોકો માટે સ્થાપિત કરવામાં આવેલું સૌપ્રથમ ઘર બક્કાહમાં છે. તે બરકતવાળું છે અને સમગ્ર માનવજાત માટે હિદાયતનું કેન્દ્ર છે. સૂરા આલે ઇમરાન ૩:૯૬
આ આયત માત્ર એક ઇમારત વિશે નથી. આ માનવ ઇતિહાસ વિશે છે. અલ્લાહ કહે છે કે આ ઘર માત્ર એક શહેર માટે નહોતું. માત્ર એક જાતિ માટે નહોતું. માત્ર એક સમય માટે નહોતું. આ સમગ્ર માનવજાત માટે હિદાયતનું કેન્દ્ર હતું.
ઇતિહાસ આપણને કહે છે કે જ્યારે ઇબ્રાહીમ અલૈહિસ્સલામને અલ્લાહે મક્કાની સૂકી ખીણમાં લાવ્યા, ત્યારે ત્યાં ન કોઈ શહેર હતું, ન વેપાર હતો, ન ખેતી હતી, ન પાણીના ઝરણાં હતાં. માનવીની નજરે તે સ્થળ નિર્જન હતું. પરંતુ અલ્લાહની નજરે તે ઇતિહાસનું કેન્દ્ર બનવાનું હતું.
થોડા સમય પછી અલ્લાહે ઇબ્રાહીમ અલૈહિસ્સલામ અને તેમના પુત્ર ઇસ્માઈલ અલૈહિસ્સલામને એક મહાન જવાબદારી સોંપી. કાબાનું નિર્માણ. વિચાર કરો... દુનિયાના મોટા રાજાઓ મહેલો બાંધતા હતા. ઇબ્રાહીમ અલૈહિસ્સલામ પથ્થરો ગોઠવી રહ્યા હતા. પરંતુ આજે રાજાઓના મહેલો ક્યાં છે? અને દર વર્ષે કરોડો લોકો ક્યાં આવે છે? અલ્લાહ માટે બનાવેલા એ જ ઘરની મુલાકાતે.
આ નિર્માણ દરમિયાન તેમણે એક અદ્ભુત દુઆ કરી.
رَبَّنَا تَقَبَّلْ مِنَّا إِنَّكَ أَنتَ السَّمِيعُ الْعَلِيمُ હે અમારા પાલનહાર, અમારી આ સેવા કબૂલ કર. નિશ્ચિતપણે તું બધું સાંભળનાર અને બધું જાણનાર છે. સૂરા અલ બકરાહ ૨:૧૨૭
વિચાર કરો... અલ્લાહના ખલીલ. અલ્લાહના મહાન નબી. પોતાના હાથથી કાબા બનાવી રહ્યા છે. છતાં તેઓ ગર્વ નથી કરતા. તેઓ કહે છે... "હે અલ્લાહ, અમારી આ સેવા કબૂલ કર." સાચો મોમિન પોતાનાં અમલ પર ક્યારેય અહંકાર કરતો નથી. તેને હંમેશાં કબૂલિયતની ચિંતા હોય છે.
પછી સૂરા આલે ઇમરાન આગળ કહે છે.
فِيهِ آيَاتٌ بَيِّنَاتٌ مَّقَامُ إِبْرَاهِيمَ તેમાં સ્પષ્ટ નિશાનીઓ છે. તેમાં ઇબ્રાહીમનું સ્થાન છે. સૂરા આલે ઇમરાન ૩:૯૭
આજે પણ હજ દરમિયાન લાખો લોકો "મકામે ઇબ્રાહીમ" પાસે નમાઝ અદા કરે છે. તે માત્ર એક પથ્થર નથી. તે આપણને યાદ અપાવે છે કે એક નબીએ આખું જીવન અલ્લાહ માટે સમર્પિત કર્યું હતું.
આ પછી કુરઆન એક મહાન સિદ્ધાંત જાહેર કરે છે.
وَمَن دَخَلَهُ كَانَ آمِنًا જે તેમાં પ્રવેશ કરે તેને શાંતિ મળવી જોઈએ. સૂરા આલે ઇમરાન ૩:૯૭
કેટલું અદ્ભુત છે. અલ્લાહનું પ્રથમ ઘર. અને તેની પ્રથમ ઓળખ શું? શાંતિ. ભય નહીં. અત્યાચાર નહીં. અહંકાર નહીં. સુરક્ષા. રહેમ. અને અલ્લાહની ઇબાદત.
સમજણ કાબાની મહાનતા તેના પથ્થરોમાં નથી. તેના પડદામાં નથી. તેની ઇમારતમાં નથી. તેની મહાનતા એમાં છે કે ત્યાંથી સમગ્ર દુનિયાને એક જ સંદેશ મળ્યો. "ઇબાદત માત્ર અલ્લાહની." ઇબ્રાહીમ અલૈહિસ્સલામે લોકોને પોતાની તરફ બોલાવ્યા નહોતા. તેમણે લોકોને કાબાના માલિક તરફ બોલાવ્યા હતા. આ જ તમામ નબીઓનો માર્ગ હતો.
આજે પણ દુનિયામાં સુંદર ઇમારતો ઊભી થઈ શકે. મોટા મંચો બની શકે. પ્રભાવશાળી સંસ્થાઓ ઉભી થઈ શકે. પરંતુ જો તેમાં અલ્લાહની ઇખ્લાસ ન હોય, તો સમય તેમને ભૂલી જાય છે. અને જો કોઈ કાર્ય માત્ર અલ્લાહ માટે હોય, તો અલ્લાહ તેને સદીઓ સુધી જીવંત રાખે છે. ઇબ્રાહીમ અલૈહિસ્સલામે બનાવેલું કાબા તેનું જીવંત ઉદાહરણ છે.
આજે આપણે પોતાને એક પ્રશ્ન પૂછીએ. શું આપણા ઘરોમાં પણ કાબાની જેમ તૌહીદનો પ્રકાશ છે? શું આપણા બાળકોને સૌથી પહેલાં અલ્લાહ સાથે જોડવામાં આવે છે? શું આપણા નિર્ણયો અલ્લાહને રાજી કરવા માટે લેવાય છે? કે પછી લોકોની ખુશી માટે? સૂરા આલે ઇમરાન આપણને શીખવે છે કે જે ઘર અલ્લાહ માટે બને છે, તે સદીઓ સુધી હિદાયતનું કેન્દ્ર રહે છે. અને જે દિલ અલ્લાહ માટે બની જાય, તેને દુનિયાની કોઈ તાકાત ભટકાવી શકતી નથી. અલ્લાહ આપણાં દિલોને પણ પોતાના ઘરની જેમ પવિત્ર, નિષ્ઠાવાન અને તૌહીદથી ભરેલા બનાવે. આમીન. |
|
July 6
અસ્સલામુ અલૈકુમ વ રહમતુલ્લાહિ વ બરકાતુહુ સૂરા આલે ઇમરાન એક બગીચો... જે વેચાયો નહીં, પણ જન્નત માટે અર્પણ થઈ ગયો.
આપણે ઘણીવાર વિચારીએ છીએ કે અલ્લાહને આપણી પાસેથી શું જોઈએ? આપણી સંપત્તિ? આપણો સમય? આપણી મહેનત? કુરઆન આજે એક એવો જવાબ આપે છે જે દરેક મોમિનને પોતાના દિલમાં ઉતારવો જોઈએ. અલ્લાહને તમારી સંપત્તિની જરૂર નથી. અલ્લાહ તમારા દિલની સચ્ચાઈ જોવે છે.
لَن تَنَالُوا الْبِرَّ حَتَّىٰ تُنفِقُوا مِمَّا تُحِبُّونَ ۚ وَمَا تُنفِقُوا مِن شَيْءٍ فَإِنَّ اللَّهَ بِهِ عَلِيمٌ તમે ક્યારેય સંપૂર્ણ નેકી સુધી પહોંચી શકશો નહીં, જ્યાં સુધી તમને જે સૌથી વધુ પ્રિય હોય તેમાંથી અલ્લાહના માર્ગમાં ખર્ચ ન કરો. અને તમે જે કંઈ ખર્ચ કરો છો, અલ્લાહ તેને સારી રીતે જાણે છે. સૂરા આલે ઇમરાન ૩:૯૨
આ આયત સાંભળ્યા પછી મદીનામાં એક અદ્ભુત ઘટના બની. એક સહાબી હતા. અબુ તલ્હા અન્સારી રઝિયલ્લાહુ અન્હુ. તેઓ ખૂબ સમૃદ્ધ હતા. પરંતુ તેમની સૌથી કિંમતી મિલકત સોનું કે ચાંદી નહોતી. મદીનાની બહાર તેમનો એક સુંદર બગીચો હતો. તેનું નામ હતું "બૈરુહા". તેમાં મીઠા પાણીનો કૂવો હતો. ખજૂરના ઝાડ હતા. અને મુહંમદ રસૂલુલ્લાહ (સલ્લલ્લાહુ અલૈહિ વસલ્લમ) પણ ક્યારેક ત્યાં જતાં અને તેનું પાણી પીતા. આ બગીચો અબુ તલ્હાને અત્યંત પ્રિય હતો.
જ્યારે આ આયત ઉતરી... "તમે નેકી સુધી નહીં પહોંચો જ્યાં સુધી તમને જે સૌથી વધુ પ્રિય હોય તેમાંથી ખર્ચ ન કરો." ત્યારે તેમણે પોતાને પૂછ્યું. મને સૌથી વધારે શું પ્રિય છે? જવાબ તરત જ મળ્યો. મારો બગીચો. તેમણે વિલંબ કર્યો નહીં. તેઓ સીધા મુહંમદ રસૂલુલ્લાહ (સલ્લલ્લાહુ અલૈહિ વસલ્લમ) પાસે આવ્યા.
તેમણે કહ્યું, "હે અલ્લાહના રસૂલ, મારી સૌથી પ્રિય મિલકત આ બૈરુહાનો બગીચો છે. હું તેને અલ્લાહની ખુશનૂદી માટે અર્પણ કરું છું. અલ્લાહ જ્યાં વધુ પસંદ કરે ત્યાં તેનો ઉપયોગ કરો."
મુહંમદ રસૂલુલ્લાહ (સલ્લલ્લાહુ અલૈહિ વસલ્લમ) ખૂબ ખુશ થયા. તેમણે કહ્યું, "આ ખરેખર લાભદાયક વેપાર છે." પછી તેમણે અબુ તલ્હાને સલાહ આપી કે આ બગીચો પોતાના સગાં-સંબંધીઓમાં વહેંચી દો, જેથી સદકાનો લાભ પણ મળે અને સંબંધો પણ મજબૂત બને. વિચાર કરો... અલ્લાહના રસૂલે તેને પોતાના માટે રાખ્યો નહીં. કોઈ વ્યક્તિગત લાભ લીધો નહીં. દીન લોકોને આપવાનું શીખવે છે, લોકો પાસેથી ભેગું કરવાનું નહીં.
સમજણ આ આયત આપણને એક ખૂબ ઊંડો પ્રશ્ન પૂછે છે. જો અલ્લાહ આજે મને પૂછે, "તને દુનિયામાં સૌથી વધુ શું પ્રિય છે?" તો મારો જવાબ શું હશે? મારો સમય? મારી સંપત્તિ? મારો હોદ્દો? મારી પ્રતિષ્ઠા? અને પછી... શું હું તેમાંથી કંઈક અલ્લાહ માટે છોડવા તૈયાર છું?
કુરઆન કહે છે કે સાચી કુરબાની એ નથી કે જે વસ્તુ આપણને કામની ન હોય તે આપી દઈએ. સાચી કુરબાની ત્યારે છે જ્યારે દિલને પ્રિય વસ્તુ અલ્લાહની ખુશનૂદી માટે અર્પણ કરીએ. એટલે જ આ આયત "મિમ્મા તુહિબ્બૂન" કહે છે. "જે તમને પ્રિય હોય તેમાંથી."
આ ઘટના માત્ર અબુ તલ્હાની નથી. આ દરેક યુગના મોમિનની કસોટી છે. કોઈ પાસે ધન છે. કોઈ પાસે જ્ઞાન છે. કોઈ પાસે સમય છે. કોઈ પાસે શક્તિ છે. અલ્લાહ પૂછે છે, શું આ બધું માત્ર તમારી માટે છે? કે તેમાં મારો પણ હક છે?
સૂરા આલે ઇમરાનનો આ પાઠ શીખવે છે કે અલ્લાહ પાસે પહોંચવાનો માર્ગ માત્ર શબ્દોથી નથી. ઇબાદત માત્ર નમાઝ અને રોજાથી પૂર્ણ થતી નથી. જ્યારે દિલ પોતાની સૌથી પ્રિય વસ્તુ અલ્લાહ માટે છોડવાનું શીખે છે, ત્યારે ઇમાન ઊંડું બને છે. અને ત્યારે જ "અલ-બિર્ર" એટલે સંપૂર્ણ નેકીનો માર્ગ ખુલવા લાગે છે.
આજે આપણે પોતાના દિલને એક પ્રશ્ન પૂછીએ. જો અલ્લાહની ખુશનૂદી અને મારી સૌથી પ્રિય વસ્તુ વચ્ચે પસંદગી કરવાની ઘડી આવે... તો હું શું પસંદ કરીશ? કારણ કે ઇતિહાસમાં મહાન લોકો તે નહોતા જેમણે ઘણું એકત્ર કર્યું. મહાન તો તેઓ બન્યા, જેમણે અલ્લાહ માટે ખુશીથી આપી દીધું. અલ્લાહ આપણને એવો દિલ અતા કરે જે દુનિયાની વસ્તુઓને પકડીને ન બેસે, પરંતુ જરૂર પડે ત્યારે અલ્લાહની ખુશનૂદી માટે તેને છોડવાની હિંમત રાખે. આમીન. |
|
July 5
અસ્સલામુ અલૈકુમ વ રહમતુલ્લાહિ વ બરકાતુહુ સૂરા આલે ઇમરાન ઇતિહાસનો સૌથી મોટો પ્રશ્ન... જ્યારે માણસ સત્યને ઓળખી લે, પછી તેને કેમ છોડી દે?
આપણે ઘણીવાર વિચારીએ છીએ કે લોકો સત્ય સુધી કેમ નથી પહોંચતા. પરંતુ કુરઆન આજે એક અલગ પ્રશ્ન પૂછે છે. જો કોઈ માણસ સત્યને ઓળખી ચૂક્યો હોય... પુરાવા જોઈ ચૂક્યો હોય... અને પછી પણ તે સત્યથી મોં ફેરવી દે... તો તેનું કારણ શું હોય?
كَيْفَ يَهْدِي اللَّهُ قَوْمًا كَفَرُوا بَعْدَ إِيمَانِهِمْ وَشَهِدُوا أَنَّ الرَّسُولَ حَقٌّ وَجَاءَهُمُ الْبَيِّنَاتُ અલ્લાહ એવા લોકોને કેવી રીતે હિદાયત આપે, જેમણે ઈમાન લાવ્યા પછી ઇન્કાર કર્યો, જ્યારે તેઓ સાક્ષી આપી ચૂક્યા હતા કે રસૂલ સચ્ચા છે અને તેમની પાસે સ્પષ્ટ પુરાવા આવી ગયા હતા? સૂરા આલે ઇમરાન ૩:૮૬
આ આયત અજ્ઞાન વિશે નથી. આ આયત હઠ વિશે છે. કેટલાક લોકો સત્યને નકારતા નથી કારણ કે તેમને પુરાવો મળ્યો નથી. તેઓ સત્યને નકારે છે કારણ કે તેને સ્વીકારવાથી તેમનો અહંકાર તૂટી જશે. તેમનો હોદ્દો ઘટી જશે. તેમનો સ્વાર્થ છૂટી જશે. કુરઆન જણાવે છે કે ઘણી વખત આંખો નહીં, દિલ બંધ થઈ જાય છે.
ઇતિહાસિક ઘટના મદીનામાં કેટલાક લોકો એવા હતા જેમણે મુહંમદ રસૂલુલ્લાહ (સલ્લલ્લાહુ અલૈહિ વસલ્લમ)ને નજીકથી જોયા. તેમણે તેમના અખલાક જોયા. તેમની સચ્ચાઈ જોઈ. તેમણે કુરઆનની આયતો સાંભળી. પરંતુ કેટલાક લોકોએ સત્ય સ્વીકાર્યું નહીં. કારણ કે તેઓને ડર હતો કે જો લોકો અલ્લાહના રસૂલને અનુસરશે, તો તેમની પોતાની સામાજિક અસર ઘટી જશે. કુરઆન માણસના આ આંતરિક સંઘર્ષને ખુલ્લો પાડે છે.
إِلَّا الَّذِينَ تَابُوا مِن بَعْدِ ذَٰلِكَ وَأَصْلَحُوا فَإِنَّ اللَّهَ غَفُورٌ رَّحِيمٌ પરંતુ જેમણે પછી તૌબા કરી, પોતાને સુધાર્યા, તો નિશ્ચિતપણે અલ્લાહ બહુ માફ કરનાર અને અત્યંત રહેમ કરનાર છે. સૂરા આલે ઇમરાન ૩:૮૯
અહીં કુરઆનનું સૌંદર્ય દેખાય છે. ચેતવણી પછી તરત જ રહેમત. અલ્લાહ દરવાજો બંધ કરતા નથી. જ્યાં સુધી જીવન છે, ત્યાં સુધી તૌબાનો માર્ગ ખુલ્લો છે. ભૂલ કરવી અંત નથી. ભૂલ પર અડગ રહેવું ખરેખર જોખમી છે.
સમજણ મોમિનની ઓળખ એ નથી કે તે ક્યારેય ભૂલ કરતો નથી. મોમિનની ઓળખ એ છે કે જ્યારે કુરઆનની આયત તેના સુધી પહોંચે, ત્યારે તે પોતાના દિલને પૂછે છે. શું હું બદલાવા તૈયાર છું? કે હું મારા અહંકારને બચાવવા માંગું છું?
સૂરા આલે ઇમરાન આપણને શીખવે છે કે હિદાયત માત્ર જ્ઞાનથી મળતી નથી. હિદાયત માટે નમ્ર દિલ જોઈએ. જે દિલ સત્ય સામે નમે છે, અલ્લાહ તેને વધુ હિદાયત આપે છે. અને જે દિલ પોતાના અહંકારને સત્ય કરતાં મોટું માને છે, તે પોતાને જ નુકસાન પહોંચાડે છે.
આપણે આજે પોતાના દિલને એક પ્રશ્ન પૂછીએ. જો કાલે કુરઆનની કોઈ આયત મને બતાવે કે મારી કોઈ માન્યતા અથવા મારી કોઈ અકીદામાં સુધારો જરૂરી છે... તો હું શું કરીશ? શું હું અલ્લાહની વાત સ્વીકારી લઈશ? કે પછી હું ફક્ત એટલા માટે તેનો વિરોધ કરીશ કે હું વર્ષોથી કંઈક બીજું માનતો આવ્યો છું? આ જ પ્રશ્ન દરેક યુગના લોકો સામે રહ્યો છે. અને કદાચ આ જ પ્રશ્ન આજે પણ આપણા સામે છે. અલ્લાહ આપણને એવું દિલ અતા કરે જે સત્યને ઓળખે, તેને સ્વીકારે અને તેના પર અડગ રહે. આમીન. |
|
July 4
અસ્સલામુ અલૈકુમ વ રહમતુલ્લાહિ વ બરકાતુહુ સૂરા આલે ઇમરાન જ્યારે અલ્લાહે પોતાના નબીને ચમત્કારો આપ્યા... અને પછી માણસોએ તે જ અસ્સલામુ અલૈકુમ વ રહમતુલ્લાહિ વ બરકાતુહુ સૂરા આલે ઇમરાન જ્યારે અલ્લાહે તમામ નબીઓ પાસેથી એક જ વચન લીધું... અને દુનિયાને સમજાવ્યું કે સત્ય વ્યક્તિઓથી મોટું છે
આપણે અત્યાર સુધી મરિયમ સલામુલ્લાહિ અલૈહા, ઝકરિયા અલૈહિસ્સલામ, ઈસા અલૈહિસ્સલામ અને મુબાહલાના બનાવ વિશે વાંચ્યું. હવે કુરઆન એક અત્યંત ઊંડા સિદ્ધાંત તરફ આપણું ધ્યાન દોરે છે. જો કોઈ પૂછે કે તમામ નબીઓમાં સૌથી મોટો સંબંધ કયો હતો? તો તેનો જવાબ છે... તેઓ બધા સત્યના સાથી હતા. તેઓ ક્યારેય એકબીજાના પ્રતિસ્પર્ધી નહોતા.
وَإِذْ أَخَذَ اللَّهُ مِيثَاقَ النَّبِيِّينَ لَمَا آتَيْتُكُم مِّن كِتَابٍ وَحِكْمَةٍ ثُمَّ جَاءَكُمْ رَسُولٌ مُّصَدِّقٌ لِّمَا مَعَكُمْ لَتُؤْمِنُنَّ بِهِ وَلَتَنصُرُنَّهُ અને યાદ કરો, જ્યારે અલ્લાહે તમામ નબીઓ પાસેથી વચન લીધું કે મેં તમને કિતાબ અને હિકમત આપી છે. પછી જો તમારી પાસે એવો કોઈ રસૂલ આવે જે તમારી પાસે રહેલી હકીકતની પુષ્ટિ કરે, તો તમારે તેના પર ઈમાન લાવવું અને તેની મદદ કરવી. સૂરા આલે ઇમરાન ૩:૮૧
જરા કલ્પના કરો... નૂહ અલૈહિસ્સલામ. ઇબ્રાહીમ અલૈહિસ્સલામ. મૂસા અલૈહિસ્સલામ. ઈસા અલૈહિસ્સલામ. દરેક નબીને અલ્લાહે એક જ પાઠ શીખવ્યો. જો તમારા પછી કોઈ રસૂલ આવે અને તે સત્ય લઈને આવે, તો તમારા અનુયાયીઓને કહેજો કે તેને સ્વીકારી લે. કેમ? કારણ કે સત્ય હંમેશા વ્યક્તિથી મોટું હોય છે.
આપણે ઇતિહાસમાં વારંવાર એક જ ભૂલ જોઈ છે. જ્યારે નબી દુનિયામાં હોય છે, ત્યારે તેઓ લોકોને અલ્લાહ તરફ બોલાવે છે. પરંતુ તેમના પછી ઘણીવાર લોકો જૂથોમાં વહેંચાઈ જાય છે. દરેક જૂથ કહે છે... અમારા નેતા સૌથી મોટા. અમારી જ સમજ સાચી. અમારો જ માર્ગ સાચો. પરંતુ કુરઆન શું કહે છે? જો સત્ય તમારી સામે આવી જાય, તો તેને સ્વીકારી લો. ભલે તે તમારા પોતાના વિચારને બદલી નાખે.
قَالَ أَأَقْرَرْتُمْ وَأَخَذْتُمْ عَلَىٰ ذَٰلِكُمْ إِصْرِي અલ્લાહે પૂછ્યું, શું તમે આ વચન સ્વીકાર્યું? શું તમે આ જવાબદારી લીધી? તેમણે કહ્યું, હા, અમે સ્વીકાર્યું. સૂરા આલે ઇમરાન ૩:૮૧
વિચાર કરો... અલ્લાહે નબીઓને પણ જવાબદારી યાદ અપાવી. તો પછી સામાન્ય માણસ માટે આ જવાબદારી કેટલી મોટી હશે? જો કોઈ માણસ સત્યને ઓળખે, અને પછી પણ પોતાના જૂથ, પોતાના લાભ, અથવા પોતાના નેતાના કારણે તેને છુપાવે, તો શું તે આ વચનને નિભાવી રહ્યો છે?
પછી અલ્લાહ એક અત્યંત સ્પષ્ટ વાત કહે છે.
فَمَن تَوَلَّىٰ بَعْدَ ذَٰلِكَ فَأُولَٰئِكَ هُمُ الْفَاسِقُونَ આ પછી પણ જે લોકો મોં ફેરવે, તો તેઓ જ અવગણના કરનાર છે. સૂરા આલે ઇમરાન ૩:૮૨
ઇતિહાસિક વિચાર જ્યારે મુહંમદ રસૂલુલ્લાહ (સલ્લલ્લાહુ અલૈહિ વસલ્લમ) મદીનામાં આવ્યા, ત્યારે કેટલાક યહૂદી અને ખ્રિસ્તી વિદ્વાનો તેમને ઓળખતા હતા. તેમની પોતાની કિતાબોમાં અંતિમ રસૂલના નિશાનીઓનો ઉલ્લેખ હતો. કેટલાક સત્યને સ્વીકારી ગયા. જેમ કે અબ્દુલ્લાહ ઇબ્ન સલામ રઝિયલ્લાહુ અન્હુ, જેઓ જ્ઞાનવાન હતા અને સત્ય ઓળખીને તેને સ્વીકારી લીધું. પરંતુ કેટલાક લોકોએ સત્ય ઓળખ્યું હોવા છતાં તેને સ્વીકાર્યું નહીં. કારણ? કારણ કે સત્ય સ્વીકારવાથી તેમનું સામાજિક સ્થાન, તેમનો પ્રભાવ અને લોકો ઉપરની તેમની પકડ ઘટી શકે તેમ હતી. કુરઆન આ માનસિકતા તરફ આપણું ધ્યાન દોરે છે. સમસ્યા જ્ઞાનની નહોતી. સમસ્યા દિલની હતી.
أَفَغَيْرَ دِينِ اللَّهِ يَبْغُونَ શું તેઓ અલ્લાહના દીન સિવાય બીજો માર્ગ શોધે છે? સૂરા આલે ઇમરાન ૩:૮૩
આ આયત આપણને એક ખૂબ જ ઊંડો પ્રશ્ન પૂછે છે. શું આપણે અલ્લાહનો માર્ગ શોધીએ છીએ? કે પછી એવો માર્ગ શોધીએ છીએ જેમાં આપણો સ્વાર્થ સુરક્ષિત રહે? ઘણીવાર માણસ સત્યને એટલા માટે નથી છોડતો કે તેને પુરાવો મળ્યો નથી. તે સત્યને એટલા માટે છોડે છે કે સત્ય તેને બદલવા માંગે છે.
قُلْ آمَنَّا بِاللَّهِ وَمَا أُنزِلَ عَلَيْنَا وَمَا أُنزِلَ عَلَىٰ إِبْرَاهِيمَ وَإِسْمَاعِيلَ وَإِسْحَاقَ وَيَعْقُوبَ وَالْأَسْبَاطِ وَمَا أُوتِيَ مُوسَىٰ وَعِيسَىٰ وَالنَّبِيُّونَ مِن رَّبِّهِمْ لَا نُفَرِّقُ بَيْنَ أَحَدٍ مِّنْهُمْ કહો, અમે અલ્લાહ પર ઈમાન લાવ્યું. અને જે અમારું તરફ ઉતારવામાં આવ્યું છે તેના પર પણ. અને જે ઇબ્રાહીમ, ઇસ્માઈલ, ઇસ્હાક, યાકૂબ, તેમની સંતાન, મૂસા, ઈસા અને અન્ય તમામ નબીઓને આપવામાં આવ્યું તેના પર પણ. અમે તેમના પૈકી કોઈમાં ભેદ કરતા નથી. સૂરા આલે ઇમરાન ૩:૮૪
આ છે ઇસ્લામનું સૌંદર્ય. ઇસ્લામ કોઈ એક નબીનો દીન નથી. તે તમામ નબીઓનો દીન છે. નૂહનો પણ. ઇબ્રાહીમનો પણ. મૂસાનો પણ. ઈસાનો પણ. અને મુહંમદ રસૂલુલ્લાહ (સલ્લલ્લાહુ અલૈહિ વસલ્લમ)નો પણ. સંદેશ એક જ છે. ઇબાદત માત્ર અલ્લાહની. આજ્ઞાપાલન માત્ર અલ્લાહનું. સત્ય જ્યાં હોય, ત્યાં મોમિનનું દિલ હોવું જોઈએ.
આજના સમયમાં પણ આ આયતો જીવંત છે. જો કોઈ નેતા કહે કે મારી વાતને કુરઆન કરતાં ઉપર માનો, તો યાદ રાખો... કુરઆને તો નબીઓને પણ સત્ય સામે નમવાનું શીખવ્યું છે. જો નબીઓનું માપદંડ સત્ય હતું, તો આજે કોઈ પણ માણસ સત્યથી મોટો કેવી રીતે થઈ શકે? સાચો માર્ગદર્શક ક્યારેય પોતાની તરફ નથી બોલાવતો. તે હંમેશા અલ્લાહ તરફ બોલાવે છે. અને જ્યારે કુરઆનની સ્પષ્ટ આયત સામે આવે, ત્યારે તે સૌથી પહેલાં પોતાનું મસ્તક ઝુકાવે છે.
સૂરા આલે ઇમરાનનો આ પાઠ આપણને એક જ વાત યાદ અપાવે છે. સત્યને અનુસરનાર વ્યક્તિ મહાન નથી બનતી. સત્ય વ્યક્તિને મહાન બનાવે છે. અને જે દિલ અલ્લાહ માટે નમતું હોય, તે ક્યારેય માણસોને અલ્લાહ કરતાં ઊંચું સ્થાન આપતું નથી. અલ્લાહ આપણને હકને ઓળખવાની, તેને સ્વીકારવાની અને તેના પર અડગ રહેવાની તૌફીક અતા કરે. આમીન. |
|
July 3
અસ્સલામુ અલૈકુમ વ રહમતુલ્લાહિ વ બરકાતુહુ સૂરા આલે ઇમરાન જ્યારે અલ્લાહે પોતાના નબીને ચમત્કારો આપ્યા... અને પછી માણસોએ તે જ ચમત્કારોનો અર્થ બદલવાનો પ્રયત્ન કર્યો
ઇતિહાસ સાક્ષી છે. અલ્લાહ જ્યારે પણ કોઈ નબીને મોકલે છે, ત્યારે તેમની સચ્ચાઈની નિશાની તરીકે કેટલીક નિશાનીઓ આપે છે. પરંતુ સમય પસાર થતાં ઘણીવાર લોકો નિશાનીને યાદ રાખે છે, અને જે સંદેશ માટે તે નિશાની આપવામાં આવી હતી તેને ભૂલી જાય છે. સૂરા આલે ઇમરાન આપણને એવી જ એક ઘટનાની વચ્ચે લઈ જાય છે.
وَرَسُولًا إِلَىٰ بَنِي إِسْرَائِيلَ અને તેઓ બની ઇસરાઇલ તરફ એક રસૂલ હશે... સૂરા આલે ઇમરાન ૩:૪૯
ઈસા અલૈહિસ્સલામનો હેતુ નવો ધર્મ સ્થાપવાનો નહોતો. તેઓ પોતાના લોકો પાસે અલ્લાહનો સંદેશ ફરી જીવંત કરવા આવ્યા હતા. જ્યારે સમાજમાં દીન કરતાં રીતરિવાજ મોટા બની જાય, જ્યારે અલ્લાહના હુકમ કરતાં માણસોના બનાવેલા નિયમો વધારે મહત્વના બની જાય, ત્યારે અલ્લાહ પોતાના નબીઓને મોકલતા.
ઈસા અલૈહિસ્સલામે પોતાની તરફથી કોઈ દાવો કર્યો નહોતો. તેમણે કહ્યું...
أَنِّي قَدْ جِئْتُكُم بِآيَةٍ مِّن رَّبِّكُمْ હું તમારા રબ તરફથી નિશાની લઈને આવ્યો છું. સૂરા આલે ઇમરાન ૩:૪૯
ધ્યાન આપો... તેમણે એવું નથી કહ્યું કે હું મારી પોતાની શક્તિ લઈને આવ્યો છું. તેમણે કહ્યું... હું મારા રબની નિશાની લઈને આવ્યો છું. સાચા નબી ક્યારેય પોતાની મહાનતા જાહેર કરતા નથી. તેઓ હંમેશા અલ્લાહની મહાનતા જાહેર કરે છે.
પછી કુરઆન કેટલાક ચમત્કારોનો ઉલ્લેખ કરે છે.
أَخْلُقُ لَكُم مِّنَ الطِّينِ كَهَيْئَةِ الطَّيْرِ فَأَنفُخُ فِيهِ فَيَكُونُ طَيْرًا بِإِذْنِ اللَّهِ હું તમારા માટે માટીમાંથી પક્ષી જેવી આકૃતિ બનાવું છું, પછી તેમાં ફૂંક મારું છું અને તે અલ્લાહના હુકમથી જીવતું પક્ષી બની જાય છે.
وَأُبْرِئُ الْأَكْمَهَ وَالْأَبْرَصَ بِإِذْنِ اللَّهِ હું જન્મથી અંધ અને કોઢગ્રસ્ત લોકોને અલ્લાહના હુકમથી શિફા આપું છું.
وَأُحْيِي الْمَوْتَىٰ بِإِذْنِ اللَّهِ અને હું અલ્લાહના હુકમથી મૃતકોને જીવંત કરું છું. સૂરા આલે ઇમરાન ૩:૪૯
એક વાત ત્રણ વખત પુનરાવર્તિત થાય છે. بِإِذْنِ اللَّهِ અલ્લાહના હુકમથી. આ શબ્દો કુરઆન જાણે ઇરાદાપૂર્વક વારંવાર કહે છે. શા માટે? કારણ કે અલ્લાહ ઇચ્છે છે કે કોઈ માણસ ચમત્કારને જોઈને નબીને ઈલાહ ન સમજી બેસે. ચમત્કાર શક્તિ નથી. ચમત્કાર અલ્લાહની શક્તિનો પુરાવો છે. નબી તેનું સાધન છે. માલિક નથી.
ઇતિહાસે પછી શું કર્યું? સમય પસાર થયો. ઈસા અલૈહિસ્સલામ આ દુનિયામાં રહ્યા નહીં. તેમના પછી જુદી જુદી માન્યતાઓ ઊભી થવા લાગી. કેટલાક લોકોએ કહ્યું કે તેઓ માત્ર નબી હતા. કેટલાકએ કહ્યું કે તેઓ અલ્લાહના પુત્ર છે. કેટલાકએ કહ્યું કે તેઓ જ અલ્લાહ છે. અને કેટલાકએ અલ્લાહને છોડીને તેમને જ ઇબાદતનો કેન્દ્ર બનાવી દીધા. અહીંથી માણસની એક જૂની કમજોરી સામે આવે છે. તે અલ્લાહના સચ્ચા બંદાઓને એટલો ઊંચો દરજ્જો આપી દે છે કે અંતે અલ્લાહને જ પાછળ મૂકી દે છે.
ત્યારે કુરઆન ફરી માણસને મૂળ સત્ય તરફ પાછો બોલાવે છે.
إِنَّ مَثَلَ عِيسَىٰ عِندَ اللَّهِ كَمَثَلِ آدَمَ અલ્લાહની પાસે ઈસાનું ઉદાહરણ આદમ જેવું જ છે. સૂરા આલે ઇમરાન ૩:૫૯
કુરઆન કેટલો સરળ પ્રશ્ન પૂછે છે. જો પિતા વગર જન્મવું કોઈને ઈલાહી દરજ્જો આપે, તો આદમ અલૈહિસ્સલામ વિશે શું કહેશો? તેમના તો ન પિતા હતા, ન માતા. તેમ છતાં તેઓ અલ્લાહના બંદા અને નબી હતા. પછી ઈસા અલૈહિસ્સલામને અલ્લાહનો બંદો કહેવામાં અચકાટ કેમ?
આ ઘટના માત્ર ભૂતકાળની નથી. આ દરેક યુગ માટે એક ચેતવણી છે. ઘણીવાર કોઈ સચ્ચો માણસ દુનિયામાં આવે છે. તે લોકોને અલ્લાહ તરફ બોલાવે છે. તે પોતાને ક્યારેય કેન્દ્ર બનાવતો નથી. પરંતુ વર્ષો પછી લોકો તેના નામે નવા વિચારો બનાવી દે છે. તેના નામે એવી વાતો ઉમેરે છે જે તેણે ક્યારેય કહી જ નથી. તેના નામે એવા રિવાજો શરૂ કરે છે જેનો મૂળ દીનમાં આધાર નથી. અને ધીમે ધીમે લોકો અલ્લાહ કરતાં માણસો સાથે વધુ જોડાઈ જાય છે.
કુરઆનનો રસ્તો ખૂબ સ્પષ્ટ છે. સન્માન કરો. મહોબ્બત રાખો. પરંતુ ઇબાદત માત્ર અલ્લાહની કરો. નબીનો આદર કરો. અહલુલ બૈતનો આદર કરો. સહાબાઓનો આદર કરો. પરંતુ દીલનું સજ્દું માત્ર એક જ માટે હોવું જોઈએ. રબ્બુલ આલમીન માટે.
સૂરા આલે ઇમરાનનો આ ભાગ આપણને શીખવે છે કે સત્ય ઘણીવાર મુશ્કેલ નથી. માણસ પોતે તેને મુશ્કેલ બનાવી દે છે. અલ્લાહના બધા નબીઓ એક જ સંદેશ લઈને આવ્યા હતા. એક અલ્લાહ. એક ઇબાદત. એક સીધો માર્ગ. અને જે દિવસે માણસો આ સરળ સંદેશમાં પોતાની ઇચ્છાઓ ઉમેરવા લાગે છે, તે દિવસથી ગેરસમજની શરૂઆત થાય છે. આ જ કારણ છે કે કુરઆન વારંવાર કહે છે. દરેક વાતને કુરઆનની કસોટી પર ચકાસો. કારણ કે સત્યને માણસોની જરૂર નથી. માણસોને સત્યની જરૂર છે. |
|
July 2
અસ્સલામુ અલૈકુમ વ રહમતુલ્લાહિ વ બરકાતુહુ સૂરા આલે ઇમરાન જ્યારે ફરિશ્તાઓ એક પવિત્ર સ્ત્રી પાસે આવ્યા... અને સમગ્ર માનવ ઇતિહાસનો પ્રવાહ બદલાઈ ગયો
કુરઆન આપણને ઘણી ઘટનાઓ કહે છે. પરંતુ કેટલીક ઘટનાઓ એવી છે જેમાં માણસને એવું લાગે કે જાણે તે પોતે ત્યાં હાજર હોય. આજે આપણે એવી જ એક ઘટનાની વાત કરીએ. બૈતુલ મકદિસની શાંતિપૂર્ણ જગ્યા... મરિયમ સલામુલ્લાહિ અલૈહા પોતાના રબની ઇબાદતમાં મશગૂલ હતા. દુનિયાને ખબર નહોતી કે થોડા જ ક્ષણોમાં એવો સંદેશ આવશે, જે સદીઓ સુધી યાદ રહેશે.
وَإِذْ قَالَتِ الْمَلَائِكَةُ يَا مَرْيَمُ إِنَّ اللَّهَ اصْطَفَاكِ وَطَهَّرَكِ وَاصْطَفَاكِ عَلَىٰ نِسَاءِ الْعَالَمِينَ જ્યારે ફરિશ્તાઓએ કહ્યું હે મરિયમ, નિશ્ચિતપણે અલ્લાહે તમને પસંદ કર્યા છે, તમને પવિત્ર બનાવ્યા છે અને સમગ્ર જગતની સ્ત્રીઓમાં તમને વિશેષ સ્થાન આપ્યું છે. સૂરા આલે ઇમરાન ૩:૪૨
કલ્પના કરો... ન કોઈ રાજમહેલ. ન કોઈ સિંહાસન. ન કોઈ શાહી દરબાર. એક સાદું ઇબાદતનું સ્થાન. અને ત્યાં અલ્લાહનો સંદેશ. આપણને અહીં પ્રથમ પાઠ મળે છે. અલ્લાહની પસંદગી દુનિયાની પ્રસિદ્ધિથી થતી નથી. અલ્લાહ દિલની નિષ્ઠા જુએ છે.
પછી ફરિશ્તાઓએ કહ્યું يَا مَرْيَمُ اقْنُتِي لِرَبِّكِ وَاسْجُدِي وَارْكَعِي مَعَ الرَّاكِعِينَ હે મરિયમ, તમારા રબની સંપૂર્ણ આજ્ઞાકારી બનો, સજ્દો કરો અને રુકૂ કરનારાઓ સાથે રુકૂ કરો. સૂરા આલે ઇમરાન ૩:૪૩
વિચાર કરો. અલ્લાહે તેમને સૌથી પહેલાં શું કહ્યું? લોકો પર હુકૂમત કરો? ના. પોતાની મહાનતાની જાહેરાત કરો? ના. લોકોને પોતાની તરફ બોલાવો? ના. અલ્લાહે કહ્યું... પહેલાં પોતાના રબ સાથેનો સંબંધ મજબૂત બનાવો. આ જ દરેક નબી, દરેક વલી અને દરેક સાચા મોમિનનો માર્ગ રહ્યો છે. જે માણસ અલ્લાહ સામે ઝૂકતો નથી, તે દુનિયાને સીધો માર્ગ બતાવી શકતો નથી.
પછી આવ્યો એવો સંદેશ, જેને સાંભળીને કોઈપણ માનવી આશ્ચર્યમાં પડી જાય. إِنَّ اللَّهَ يُبَشِّرُكِ بِكَلِمَةٍ مِّنْهُ اسْمُهُ الْمَسِيحُ عِيسَى ابْنُ مَرْيَمَ અલ્લાહ તમને પોતાની તરફથી એક શબ્દની ખુશખબર આપે છે. તેમનું નામ હશે મસીહ ઈસા, મરિયમના પુત્ર. સૂરા આલે ઇમરાન ૩:૪૫
મરિયમ સલામુલ્લાહિ અલૈહાએ તરત જ એક પ્રશ્ન પૂછ્યો. આ પ્રશ્ન શંકાનો નહોતો. આ પ્રશ્ન સ્વાભાવિક આશ્ચર્યનો હતો.
قَالَتْ رَبِّ أَنَّىٰ يَكُونُ لِي وَلَدٌ وَلَمْ يَمْسَسْنِي بَشَرٌ હે મારા પાલનહાર, મને સંતાન કેવી રીતે થશે જ્યારે કોઈ પુરુષે મને સ્પર્શ પણ કર્યો નથી? સૂરા આલે ઇમરાન ૩:૪૭
અલ્લાહનો જવાબ ખૂબ ટૂંકો હતો. પણ આ જવાબ સમગ્ર કુરઆનના સૌથી ઊંડા સિદ્ધાંતોમાંથી એક છે.
قَالَ كَذَٰلِكِ اللَّهُ يَخْلُقُ مَا يَشَاءُ અલ્લાહ જે ઇચ્છે છે તે સર્જે છે. જ્યારે તે કોઈ બાબતનો નિર્ણય કરે છે, ત્યારે માત્ર કહે છે "થઈ જા", અને તે થઈ જાય છે. સૂરા આલે ઇમરાન ૩:૪૭
આ ઘટનાને લઈને ઇતિહાસમાં ઘણા મતભેદ થયા. કેટલાક લોકોએ ઈસા અલૈહિસ્સલામને અલ્લાહનો બંદો અને નબી માન્યો. કેટલાકએ તેમને અલ્લાહનો પુત્ર કહી દીધા. કેટલાકએ તેમને ઈલાહનું સ્થાન આપી દીધું. પરંતુ કુરઆન શરૂઆતથી જ એક વાત સ્પષ્ટ કરે છે. ચમત્કાર કોઈને ઈલાહ બનાવતો નથી. ચમત્કાર અલ્લાહની કુદરતનો પુરાવો છે. ઈસા અલૈહિસ્સલામનો જન્મ અલ્લાહની શક્તિનું નિશાન હતો. તેમની ઇબાદત કરવાનો હુકમ ક્યારેય આપવામાં આવ્યો નથી.
આ આખી ઘટનાનો સૌથી સુંદર પાસો કદાચ બીજો છે. મરિયમ સલામુલ્લાહિ અલૈહાએ એક પણ જગ્યાએ પોતાના માટે કોઈ વિશેષ સ્થાન માંગ્યું નહીં. તેમણે કહ્યું નહીં કે હવે લોકો મને સલામ કરે. મારા નામે ભેટો ચઢાવે. મારી પાસે દુઆ માંગવા આવે. તેમણે દરેક બાબતમાં પોતાના રબ તરફ જ નજર રાખી. આ છે અલ્લાહના પસંદ કરેલા બંદાઓની ઓળખ. તેઓ પોતાની તરફ નહીં, અલ્લાહ તરફ બોલાવે છે.
આજે આપણે પોતાના દિલને એક પ્રશ્ન પૂછીએ. જો અલ્લાહ આપણને કોઈ નેમત આપે, તો શું આપણે તેનો શ્રેય અલ્લાહને આપીએ છીએ? કે પછી લોકોમાં પોતાની મહાનતા બતાવવાનો પ્રયત્ન કરીએ છીએ? શું આપણા ઘરોમાં બાળકોને શીખવવામાં આવે છે કે દરેક સફળતા અલ્લાહની બક્ષિશ છે? કે પછી માણસોને એટલા મોટા બનાવી દેવામાં આવે છે કે અલ્લાહ પાછળ રહી જાય?
સૂરા આલે ઇમરાનનો આ ભાગ શીખવે છે કે અલ્લાહ જેને પસંદ કરે છે, તે પહેલાં તેને ઇખ્લાસ આપે છે. પછી ઇબાદત આપે છે. પછી જવાબદારી આપે છે. અને અંતે ઇતિહાસ તેને યાદ રાખે છે. પરંતુ તે વ્યક્તિ ક્યારેય પોતાને મોટો બનાવતો નથી. તેનું આખું જીવન એક જ વાક્યમાં સમાઈ જાય છે. આ બધું... માત્ર અલ્લાહ તરફથી છે. |
|
|